Tarix

I.Fanning mazmuni

Fanni o‘qitishning maqsadi - Jahon tarixining turli bosqichlarida ro‘y bergan muhim voqealar va jarayonlarni, insoniyatning ko‘p asrlik taraqqiyotiga katta ta’sir ko‘rsatgan omillarni, tarixiy rivojlanish davomida turli mamlakatlar va mintaqalarga xos bo‘lgan xususiyatlarni, dunyoning turli chekkalarida ro‘y bergan voqealar va jarayonlarning ko‘p hollarda o‘zaro bog‘liqligini, tarixiy rivojlanishning barcha mamlakatlar uchun umumiy qonuniyatlar mavjudligini tadqiq etishdan iborat.

Fanni o‘qitishning vazifalari - Jahon tarixining turli bosqichlarida ro‘y bergan muhim voqealar va jarayonlarni o‘rganish, tarixiy taraqqiyotga ta’sir ko‘rsatgan omillarni tahlil etish, tarixiy rivojlanish davomida mamlakatlar va mintaqalar tarixiga xos bo‘lgan xususiyatlarni ochib berish, xalqlarning mentaliteti, urf-odatlarini, madaniyatini ilmiy tadqiq etish, dunyo xalqlarining ijtimoiy- iqtisodiy, siyosiy, madaniy va etnik evolyutsiyasining asosiy bosqichlari hamda yo‘nalishlarini tushuntirishdan iborat.

Asosiy nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)

II. Fan tarkibiga quyidagi mavzular kiradi:

(1-semestr)

JAHON TARIXI I QISM (Qadimgi Sharq tarixi)

1-mavzu. Qadimgi Sharq tarixi manbashunosligi. (2 soat)

Qadimgi Sharq tarixi manbashunosligi va tarixshunosligi tushunchasi. Manba turlari va uni o‘rganish metodikasi. Qadimgi yozma manbalar sfragistika va numizmatika. Arxeologik manbalar. Me’morchilik yodgorliklari. Qadimgi Misr tarixshunosligi va manbashunosligi. G.Karterning arxeologik izlanishlari. Tutanxamon maqbarasi. Qadimgi Misr yozuvi va J.Shampalyon. Manefon. Qadimgi Misr adabiyoti. Ikki daryo oralig‘i (Mesopotamiya) manbashunosligi va tarixshunosligi. Yozma manbalar, Xamurappi qonunlari. Hukmdorlar ro‘yxati. Limmu Berroyes. Assam silendri. Kichik Osiyo tarixi manbashunosligi, arxeologik izlanishlar. Chatal Guyuk. Troya. G.Shlimen, D.Mellard, B.Grozniy, numizmatika. Qadimgi Suriya, Palastin, Finikiya manbashunosligi va tarixshunosligi. Yozma manbalar. Yaxudiylikning asosi. Qadimgi Eron manbashunosligi va tarixshunosligi. Arxeologik manbalar. Jarmo, Joytun, Xisor, Suza, Shaxtepa, Shaxri-Soxta, Marlik, Ekbatan, Persopol. Qadimgi Eron tarixiga oid yunon manbalari. Qadimgi Hindiston manbashunosligi. Moxendja-daro, Xarappa, Lotxal, Kalibangan, Shortugay, Pataliputra, Taksilla. Manu qonunlari. Atxashastra. Qadimgi Xitoy manbashunosligi. Arxeologik yozma manbalar. Chjo- Kou-Dyan, Yelan manbalari ma’lumotlari, Anyan, Loyan, Sin-Shi Shuandi maqbarasi. Anyan yozma manbalari. Sima Syan solnomasi. Qadimgi Xitoy adabiyoti manba sifatida.

2-mavzu. Qadimgi Misr. (2 soat)

Ilk va Qadimgi podsholiklar davrida Misr. Qadimgi Misr tarixiga oid manbalar va manbashunoslik. Tabiiy sharoiti va aholisi. Ilk ziroatkor dehqon qabilalar. Nil vohasiga joylashishi. Misr tarixini davrlashtirish. Manefon. Misrda stratifikatsiyalashgan jamiyat vujudga kelishi. Ilk shaharlar va davlatlar paydo bo‘lishi. Misrda markazlashgan davlat shakllanish jarayoni. Ilk shohlik. I va II sulolalar. Narmer. Mina. Memfis. Jer. II sulola. Qadimgi shohlik davri. III sulola. Joser va Imxotep islohotlari IV sulola. Firavnlarning faoliyati. Snofruning tashqi siyosati. Xufu, Xafra va Menkaura. V-VI sulolalar. Qadimgi shohlik parchalanishi. Birinchi o‘tish bosqichi. VII-VIII sulolalar. Qadimgi shohlik davrida ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. Misr yakka hukmronligi. Fir’avnlarni huquqlari. Chati. Davlat ma’muriyati. Harbiy kuchlar. Nomlar va mahalliy ma’muriyati. Davlat xizmatchilari. Mirzalar. Fir’avnlarni ichki siyosati va tashqi siyosati. Bosqinchilik yurishlar. Xo‘jalik. Sug‘orilish sistemalari. Dexqonchilik. Madaniy o‘simliklar. Bog‘dorchilik va uzumchilik. Chorvachilik. Konchilik. Mis metallurgiyasi. Mis buyumlar. Toshga ishlov berish. Kulolchilik, qurilish, Mastabalar, Piramidalar.

3-mavzu. O‘rta podsholik davrida Misr davlati. (2 soat)

O‘rta shohlik davri IX-X sulolalar. Gerakleopol kuchayishi. Axtoy nasihati. Liviyaliklar va Osiyo ko‘chmanchilari hujumlari. XI sulola. Mentuxotep. Misr birlashishi. XII sulola. Amenemxet I, Senusert III, Amenemxet III. Ichki va tashqi siyosat. It-tauy. Nom zadogonlari bilan munosabatlar. Nubiya, Sinay va Falostin bosib olinishi. XIII sulola. Xiuiv qo‘zg‘olonlari va fuqaro urushi. “Ipuser so‘zlari” va “Nofertiti nutqi”. Giksoslar istilosi va Misr davlati parchalanishi. XIV sulola. Davlat boshqaruvi. Nomarxlar, Zodagonlar, Dexqonlar, Fir’avn odamlari. Qullar. Ibodatxonalar va koxinlar. Xo‘jalik. Sug‘orilish tizimi. Fayyum. Savdo. Bibl. Ugarit va Krit. Punt. Ikkinchi o‘tish bosqichi. Giksoslar hukmronligi. XV-XVI sulolalar. Avaris. xian. Apopi. Giksoslarni Misrdagi siyosati.

4- mavzu. Yangi podsholiklik davrida Misr davlati. (2 soat)

Yangi podsholik davri. XVII sulola. Fiva. Kames XVIII sulola. Yaxmos. Giksoslar. Misrdan haydalishi. Harbiy islohot. Tashqi siyosat va bosqinchilik yurishlar. Tutmos I. Tutmos II. Xatshensut. Senmut. Tutmos III va uning yurishlari. Megiddo. Nubiya. Amenxotep IV (Exnaton) siyosiy va diniy islohotlari. Axetaton. Tutanxamon. Koremxeb. XIX sulola. Memfis. Ramzes II. Per-Ramzes. Bosqinchilik yurishlar. Хetlar bilan urush. Kadesh. XeTT-Misr sulhi. Merneptax. —Dengiz xalqlari” bosqini. XX sulola. Fiva. Setnaxt. Ramzes III. Ibodatxonalar va kohinlar. Misr parchalanishi. Yangi shohlik davrida ijtimoiy munosabatlar.

5-mavzu. So‘nggi podsholiklik davrida. (2 soat)

Fir’avnlar. Zodagonlar. Koxinlar. Dexqonlar va hunarmandlar. Qullar. Davlat boshqaruvi. —Texmir manbasi”. Vazirliklar, Viloyatlar ma’muriyati. Mahalliy boshqaruv. Harbiy kuchlar. Amenxotep IV (Exnaton) davrida siyosiy kurash. xo‘jalik. Sug‘orilish ishlari. Shaduf. Yangi mehnat qurollari. Yangi madaniy o‘simliklar. Chorvachilik. Hunarmandchilik. Jez buyumlar. Qurilish. Uchinchi o‘tish bosqichi. XXI-XXII sulolalar. SHeshonk I, Bubastis. Harbiylar va kohinlar. XXIII sulola. Tanis. Kush davlatining kuchayishi. Sais. Tefnaxt. Kashta va Pianxa. XXIV sulola Bakenraf (Bokxoris).

6-mavzu. Misr davlatining ichki va tashqi siyosati. (2 soat)

So‘nggi podshohlik davrida iqtisodiy munosabatlar. Metallarga ishlov berish. Tovar-pul munosabatlari. Bubastislar sulolasi.Tashqi savdo. Yunoniston bilan savdo. Navkratis. SHeshonk isloxatlari. Yer ijarasi. Tabaqalanishni kuchayishi. Qurilish. Qadimgi Misr madaniyati va uning xususiyatlari. Diniy e’tiqodlar. Nomlar xudolari. Umumiy xudolar. Osiris va Isida. Fir’avnlar shaxsini ilohlashtirish. Exnatonning diniy islohoti. Diniy marosimlar. —Marhumlar kitobi”. Dafn etish marosimi. Til va uning rivojlanishi. Yozma manbalar. Qadimgi Misr adabiyoti. Afsonalar. Ertaklar. Badiiy adabiyot. Falsafa. Tasviriy san’at, haykaltaroshlik va me’morchilik. Ulkan haykallar. Kashtaritti. Piramidalar. Ibodatxonalar - Abu Simbel, Karnak, Luksor, Deyr el Bahri. Yer osti qabrlar. Saroylar. Fan. Astronomiya. Matematika. Tibbiyot. Solnomalar. Ensiklopedik lug‘atlar. Qadimgi Misr sivilizatsiyasi yutuqlari va uni jahon sitsilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi.

7-mavzu. Qadimgi Mesopotamiya. (2 soat)

Mesopotamiyaning tabiiy geografik shart-sharoiti. Iqlimi. Aholisi. Semitlar, Shumerlar, Kutiylar, Lulibeylar, Oromiylar Arxeologiya izlanishlari. Xo‘jalik yozma manbalari. Huquq manbalari. Tarixiy manbalar. Ikki daryo oralig‘i tarixini davrlashtirish. Inson tomonidan Ikki daryo hududlarini o‘zlashtirish. Ilk sivilizatsiya vujudga kelishi. Iqtisodiy rivojlanish. Stratifikatsiyalangan jamiyat vujudga kelishi. Shahar-davlatlar. Davlat tuzumi. En, Lugal, Ensi, Kishni yuksalishi. En Menbargesi. Urukni yuksalishi. Mesanishada. Lagash. Eanatum. Enentarzi. Uruinimgin islohotlari. Umma. Lugalzagesi.

Tabaqalar. Xo‘jalik. Sug‘orilish. Dexqonchilik. Hunarmandchilik. Mis va jez buyumlar. To‘qimachilik. Savdo. Madaniyat. Yozuv.

8-mavzu. Qadimgi Mesopotamiya. (2 soat)

Akkad davri. Sargon (Sharrumken). Ikki daryo oralig‘ida birlashgan Akkad davlatining tashkil topishi. Sharru. Rimush. Manishtushu. Naram Suen. Akkad davlati zaiflashuvi. Guteylar bosqini. Lagash. Gudea. Utuxengal. Urning III sulolasi. Ur-Nammu. Shulga Davlat tizimi. Ijtimoiy munosabatalr. Tashqi siyosat. Amoreylar. Elamliklar bosqini. Ur qulashi. Issinning I sulolasi.

9-mavzu. Qadimgi Bobil. (2 soat)

Qadimgi Bobil shohligi. Siyosiy parchalanish. Xamurappi va uning faoliyati. Samsuiluna. Kassitlar xujumi. Podsho Burnaburiash davrida Bobilning tashqi siyosati. Bobil davlati zaiflashuvi. Xettlar hujumi. Kassitlar bosqini. Bobil davlati qulashi. Qadimgi Bobil madaniyati.

10-mavzu. Qadimgi Ossuriya. (2 soat)

Yangi ossur podsholigi. Iqtisodiy yuksalish.Ashshurnatsripal II. Salmanasar III, Kalxu. Qadimgi Ossuriya shahar-davlatlari, xalqaro savdo. Kanish. Alum. Ashshur. Limmu. Ishshiakkum. Ilushuma. Shamshi-Adad I Xalsu Sharru. Arameylar hujumi. Assiriya zaiflashuvi. Yangi Ossuriya shohligi davri. Iqtisodiy yuksalish. Kalxu. Siyosiy inqiroz. Tiglatpalasar III islohotlari. Ma’muriyat harbiy kuchlar. Bosqinchilik siyosati. Sargon II. Sinaxxerib. Asarxaddon. Ashshurbanapal. Shamash- shum-Ukin qo‘zg‘oloni. Qo‘shni davlatlarni Ossuriyaga qarshi ittifoqi. Nineviya. Xripprui. Karkemish. Ossuriya davlatini qulashi.

Ikki daryo oralig‘i madaniyati. Shumer va Akkad davrlari. Diniy e’tiqodlar. Yozuv E-duba. Adabiyot. Afsonalar. Gilgamesh haqida afsona. Tasviriy san’at va haykaltaroshlik. Fan. Matematika. Tibbiyot. Me’morchilik. Zikkuratlar.

11-mavzu. Qadimgi Kichik Osiyo. (2 soat)

Qadimgi Xett davlati. Tabiiy sharoit, aholisi va tillari. Manbalar va tarixshunoslik. Chatal Guyuk madaniyati.xadjilar. Eneolit davri madaniyati. Jez davri. Dorak. Olocha-Guyuk. Shahar-davlatlar. Ossuriya - koloniyalari. Kanish. Qadimgi Xernr davlati vujudga kelishi. Kussara. Pitxana. Nesa. Anita. Xattusa. Labarna. Xattusili I. Pankus. Tuliya. Mursili I. Telepin. Mamlakatni birlashtirish jarayoni davom etilishi. Davlat zaiflashuvi. Ijtimoiy va iqtisodiy xususiyatlari. Yangi Xerr davlati. Suppiluliuma. Old Osiyoda hukmronlik. Mitanni davlatini egallash. Mursili II. Xerr-Misr qarama-qarshiligi. Kadesh. Kattusili III. Dengiz xalqlarini hujumi. Xerr davlatini mag‘lubiyati va parchalanishi. Mayda Xernr davlatlari. Tabal va Xrirrri. Ijtimoiy munosabatlar. Tabarna va Tabarnana. Zodagonlar. Pankus. Kohinlar. Ozod jamoatchilar. Qullar.  Chorvachilik. Dexqonchilik. Konchilik. Hunarmandchilik. Savdo. Xerr madaniyati. Diniy etiqodlar. Yozuv haykaltaroshlik. Me’morchilik. Frigiya. Dehqonchilik. Chorvachilik. Gordion. Gordiy. Midas. Kimmeriyaliklarni hujumi. Frigiya madaniyati —xudolarni buyuk onasi” va Attis. Midas qabri. Frigiya yozuvi. Lidiya. Sarda. Tangalarni zarb etilishi. Geraklitlar sulolasi. Mermnandlar sulolasi.

12-mavzu. Qadimgi Yaqin Sharq. (2 soat)

Qadimgi Yamxad. Yamxad haqidagi dastlabki ma’lumotlar. mil.avv. XX asrdagi siyosiy vaziyat. Mil.av. XVIII asrdagi siyosiy o‘zgarishlar. Amoriy qabilalari. Xruri6 (Aleppo) va Alalax. Sumu-epux. Yamxadlik savdogarlar. Mamlakat aholisi, savdo-sotiq, dehqonchilik va chorvachilik. Ko‘jalikda zaytun yetishtirish. Mil.avv. XVI asrga kelib Yamxad podsholigiga yangi xavf-xatarlar. Ichki nizolar va tashqi xavfning kuchayishi. Podsho Ilimilimma II davrida Mitanni podsholigi. Alalax (yoki Yamxad) podsholigi mil.av. XV asrda barham topishi. Qadimgi Yamxad madaniyati.

Qadimgi Finikiya. Qadimgi Finikiya sivilizatsiyasi. O‘rta yer dengizining sharqiy sohillari. Finikiya davlati geografik holati. Tir Sidon. Bibl. Ugarit. Finikiya jamiyati - amaldorlar va jangchilar, “podsho odamlari”, “Ugarit o‘g‘illari”, erkin fuqarolar va qullar. Finikiya alfaviti. Hujjatlar. Jamoa soliqlari. umumiy davlat majburiyatlari. Qadimgi Finikiya madaniyati.

Mil.av. XIII asrda yahudiy qabilalarining Falastin yerlariga bostirib kirishi. Qadimgi xanaanliklar. Yahudiylarning o‘troqlashuvi va dehqonchilikni o‘zlashtirishi. Samuil payg‘ambar davrida yahudiy qabilalari. Veniamin qavmi Saulni, Gilgal degan joyda podsholikka ko‘taradi. Saul, Dovud, Sulaymon. Iyeorvoam. Iyerusalim. Qadimgi yahudiy dini. Madaniyati.

Qadimgi Frigiya va Lidiya davlatlari. Midas. Tabal, Karxemish. Ioniya yunon shaharlari. Sard shahri. Germ, Paktol, Meandr daryolarining ahamiyati. Mermnadlar sulolasi. Kolofon va Magneziya yerlari. Ardis.

13- mavzu.Qadimgi Urartu. (2 soat)

Qadimgi Kavkaz orti. Manbalar. Neolit madaniyatlari. Kuro-araks va koban madaniyatlari. Urartu mamlakati. Birlashgan Urartu davlati paydo bo‘lishi. Mutsatsir. Aramu. Sarduri I. Tushpa. Diniy islohat. Menua. Islohatlar, qurilish. Argishti I. Ossuriya bilan kurash. Yerebuni. Argishtixinili. Teyshabaini. Rusa I. Urartu mag‘lubiyati. Ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. Davlat ma’muriyati. Ozod jamoatchilar. Qullar. Arme-Shupriya qadimgi arman shohligi. Yervandidlar. Yervand III Kolxida. Eron va Yunoniston madaniy va iqtisodiy ta’siri. Fasis. Vani. Iberiya. Alvoniya.

14-mavzu. Isroil-Yahudiy davlati. (2 soat)

Mil. avv.XIII asrda Yahudiy qabilalarining Falastin yerlariga bostirib kirishi. Qadimgi xanaanliklar, yahudiylarning o’troqlashuvi va dehqonchilikni o’zlashtrishlishi. Samuil payg’mbar davrida yahudiy qabilalari. Veniamin qavmi Savulni, Gilgal degan joyda podsholikka ko’taradi. Savul, Dovud, Suloymon, Irusalim. Qadimgi yahudiy dini. Madaniyati.

15-mavzu. Qadimgi Eron.(Qadimgi Midiya) (2 soat)

Qadimgi Elam. Tabiiy sharoit, jug‘rofik viloyatlar, aholisi. Eron hududida yashovchi xalqlar va qabilalar. Guteylar, kassitlar, xurritlar. Elam davlati. Proto Elam, Neoelam. Shushen (Suza), Anshan (Anchan), Simashki, Adamdun va Paraxse (Marxashi).Podsho Kutik-Inshushinak. Enpiluxanni. Anshan sulolasi. Shutruk-naxxunte I. Elam jamiyati. Ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. Elam madaniyati va uning xususiyatlari. Ossuriya va Elam munosabatlari.

Qadimgi Midiya. Oriylar muammosi. Fors. Manna va Midiya davlatlari vujudga kelishi. Kashtariti. Kimmeriyaliklar va skiflarni Eron hududlariga bostirib kelishi. Skiflar istilosi oqibatlari va Midiyani mustaqilligini tiklanishi. Kiaksar islohotlari. Midiya- Ossuriya urushlari. Ashshurni zabt etilishi. Bobil va Midiya ittifoqi. Nineviyani bosib olinishi. Midiyaning Erondagi ta’siri. Ekbatan. Qadimgi Midiya madaniyati.

16-mavzu. Ahamoniylar davlati. (2 soat)

Forsda Ahamoniylar sulolasi. Kurush II. Zardushtlik dini. Avesto va asosiy qonunlar. Midiya Eron davlati tarkibiga kirishi. Eron davlati Kir II davrida. Markaziy Osiyo janubiy viloyatlarni Eron davlati tarkibiga kirishi. Kir II ning Markaziy Osiyoga ikkinchi yurishi. Kambiz II ni Misrning egallashi. Bardiya. Gaumata. Doro I qo‘zg‘olonlarni bostirishi. Markaziy Osiyoga yurishi. Doro I islohotlari. Kserks.

17-mavzu. Ahamoniylar davlati. (2 soat)

 Yunon- Eron urushlari. Artakserks III davrida Eron. Eron davlatini Markaziy Osiyo xalqlariga siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy ta’siri. Doro III. Eron davlatini zaiflashuvi. Iskandar Zulqarnaynning Sharqqa yurishi. Eron davlatini qulashi. Eron davlati hududlarida ijtimoiy- iqtisodiy munosabatlari va ilg‘or shakllarini tarqalishi. Dehqonchilik hunarmandchilik. Savdo. Moliya va pullarni zarb etilishi. Eron madaniyati. Eron shohlarini diniy siyosati. Davlat yozuvi. Behistun va Naqshi-Rustam. Yozma manbalar. O‘yma rasmlar va haykaltaroshlik. Me’morchilik. Persepol. Eron imperiyasini jahon tarixidagi o‘rni. Parfiya podsholigi. Parfiya satrapligi. Salavkiylar. Arshak, Yunon- Baqtriyadan keyin Parfiyani salavkiylar davlatidan mustaqil bo‘lishi. Salavkiylar madaniyati. Parfiyaning poytaxti Niso shahri bo‘lgan. Mil. avv. 228 yil taxtga Arshakning ukasi Tiridat I. Mil. avv. 209 yil Parfiya podshosi Tiridat 1 salavkiylar podshosi Antiox III bilan sulh Yue- chjilar siquvi ostida ko‘chib kelgan sak qabilalari. Parfiya podsholari Fraat II, Artaban I (mil. av. 128-123 yy) lar. Parfiya madaniyati.

18-mavzu. Qadimgi Hindiston sivilizatsiyasi  (Mohinjo-Daro va Xarappa). (2 soat)

Moxenjo-Daro va Xarappa. Hududlar tabiiy sharoit va iqlim. Manbalar va manbashunoslik xalqlar va tillar. Hindiston hududidagi ilk dexqonchilik madaniyatlari. Hind daryo vohasidagi qadimgi dehqonchilik madaniyati Ijtimoiy tuzum va iqtisodiy munosabatlar. Jxukar madaniyati. Oriy qabilalarini Hindistonga bostirib kelishi. Oriy muammosi. Jamiyatda yangi ijtimoiy va iqtisodiy tuzum vujudga kelishi. Braxmanizm.

Yangi ijtimoiy-iqtisodiy jamiyatni yuzaga kelishi. Vedalar davri, Rigveda, Varna.Braxmanlar. Kshatriylar.Vayshilar. Shudralar. Ilk davlat birlashmalarining vujudga kelishi. Malla, Cholla, Magadxa kuchayishi. Pataliputra. Nandalar davlati. Davlat tuzumi. Iqtisodiy munosabatlar.

19-mavzu. Veda davrida Hindiston. (2 soat)

Qadimgi Hindiston madaniyati. Diniy e’tiqodlar. Rigveda va sanxitlar. Ko‘p xudolik. Indra, Varuna, Agni, Surya, Somma, Yama. Jahon yaratilishi to‘g‘risidagi afsona. Braxma, Vishnu, Shiva, Krishna, Vishnaizm va Shivaizm. Puranlar, Krishna va Kali. Bxagavadgita Buddizmning vujudga kelishi. Nirvana. Sangxa. Maxayana va Xinayana. Budxisatva. Sanskrit. Hindiston falsafasi. Lokayata. Vasheshika. Saxyan Shankara. Adabiyot “Maxabxarata”, “Ramayana”, Kalidasa, Tyapf, “Panchatantra” Alivakxusha, Bxamani. “Kural”. Me’morchilik Kari, Ellor, Sanchi. xaykaltaroshlik Gandxara, Madxur, Amaravatta. Ajanta devor rasmlari. Matematika. Astronomiya. Tabobat. Madaniy aloqalar. “Yavan Jataka”.

Aleksandr Makedonskiyning Hindistonga bostirib kirishi. Podsho Por. Nand sulolasining qulashi. Mauryalar davlati vujudga kelishi. Chandragupta. Chanakya. Mamlakatni birlashtirish. Diniy siyosat. Bindusara. Ashoka. Tashqi siyosat. ho‘jalik. Dehqonchilik. Chorvachilik. Hunarmandchilik. Savdo. Mauryalar davlatini inqirozi va parchalanishi. Hindu-yunon davlatlari. Yunon-Baqtriya davlati. Hindistonning ellinistik madaniyati.

20-mavzu. Kushon podsholigi davrida Hindiston. (2 soat)

Kushon imperiyasi. Yunon-Baqtriya podsholigining ag‘darilishi. Ko‘chmanchi yuye-chjilar bosqini. Xiomh, Dumi, Shuanmi, Xuau Guyshuan knyazliklari. Kudzula Kadfiz. Vima Kadfiz. Hindiston kushonlar davlati tarkibida. Kanishka. Guptalar davlati shakllanishi. Eftalitlar hujumi. Guptalar davlati qulashi. Janubiy Hindiston davlatlari. Rivojlangan va so‘nggi davrlarda Hindistonda ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. Davlat tuzumi. Jamiyatda stratifikatsiya jarayonining rivojlanishi. Varnalar va tabaqalar. хo‘jalik. Hindistonning qo‘shni mamlakatlar bilan aloqalar. Hindiston va Buyuk Ipak yo‘li. Qadimgi Hindiston va Markaziy Osiyo. Dalvarzin-tepa, Xolchayon, Eski Termiz. Podsholar Vima Takto, Kanishka I, Xuvishka, Vasishka, Vasudeva. Buddizmning tarqalishi. Taksila. Kxaroshtri. Kushon imperiyasi madaniyati

21-mavzu. Qadimgi Xitoy. Shan va Chjou podsholigining ichki va

 tashqi siyosati. (2 soat)

Hududlar tabiiy sharoit, iqlim. Manbalar va manbashunoslik. Tarixiy davrlantirish. Ilk dexqonchilik madaniyatlari. Yanishao. Lunshao.

Shan qabilasi. Shan-In davlati. Anyan. Shan-In davrida iqtisod, jamiyat va davlat. An’yan yozuv manbalari. Chjou qabilasi. U-van yurishlari va Shan-In davlatining qulashi. G‘arbiy Chjou davlati. Siyosiy vaziyat. Ijtimoiy tuzum. Iqtisodiy munosabatlar. Sharqiy Chjouni vujudga kelishi. Ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi. Savdogarlar, Sharqiy Chjou parchalanishi. Qadimgi Xhtoh shohlari orasidagi kurash. Le-Go va Jan-Go davrlari. Jamiyat tuzumi. Ijtimoiy munosabatlar. Dehqonchilik. Hunarmandchilik. Savdo. Soliqlar. 

22-mavzu. Qadimgi Sin davlati davrida Xitoy. (2 soat)

Sin davlati kuchayishi. Shan Yan islohotlari. Ko‘chmanchilar bilan kurash. In Chjen. Sin Shixuandi. Xitoy birlashgan davlati vujudga kelishi. Islohotlar. Yer egaligi. Harbiy kuchlar. Davlat ma’muriyati. Soliqlar. Qonunlar. Sug‘arilish. Yo‘llar. Davlat standartlar. Buyuk Xitoy devori. Moliya. Yozuv. Qo‘zg‘olonlar. Sin sulolasi taxtdan haydalishi. Taxt uchun kurash. Lyu Ban qo‘zg‘oloni.

23-mavzu. Xan imperiyasi. (2 soat)

Xan davlati vujudga kelishi. Siyosiy tuzum. Xo‘jalik tiklash. Irrigatsiya. Qonunlar. Soliqlar. Zodogonlar. Van va Xou. Qo‘zg‘olonlar. Davlat zodogonlari. Davlat monopoliyalari. U-Di yangi qonunlar. Xan davlati yuksalishi. O‘lkalar va viloyatlar. Nazorat. Harbiy kuchlar. Iqtisod. Davlat dini. Tashqi siyosat. Xitoyliklarni Farg‘ona davlatini egallash uchun yurishlari. Ko‘chmanchilarga qarshi kurash. Xunnu. Mode. Savdo. Qadimgi Xitoy va Markaziy Osiyo savdo munosabatlari. Buyuk Ipak yo‘liga asos solinishi. Xan jamiyatining inqirozi. Xalq qo‘zg‘olonlari. Van Man islohotlari. “Qizil qoshlilar” qo‘zg‘oloni. So‘nggi Xan sulolasi davri. Ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar. Ko‘chmanchi qabilalar bilan kurash. Dexqonchilik. Hunarmandchilik. Savdo. Markaziy Osiyo bilan siyosiy va iqtisodiy aloqalar. Buyuk Ipak yo‘li rivojlanishi. So‘nggi Xan davlatini zaiflashuvi. Ijtimoiy-iqtisodiy inqiroz. Ko‘chmanchilarni hujumi. “Sariq peshanabog‘lar” qo‘zg‘oloni. So‘nggi Xan davlati parchalanishi. O‘zaro urushlar. Uch shohlik davri.

Xitoy madaniyati. Diniy e’tivodlar. Osmonga sig‘inish. Dao ta’limoti. Kun Szi ta’limoti. Men Szi. Budda ta’limoti. Xitoyda tarqalishi. Davlat dinlari. Yozuv va yozma manbalari. Adabiyot. Fan. Tarix. Matematika. Tibbiyot. San’at. Qadimgi Xitoy sivilizatsiyasi. Jahon xalqlari sivilizatsiyasiga qo‘shgan hissasi va uning ahamiyati

JAHON TARIXI II QISM

(Qadimgi Yunoniston va Rim tarixi)

(2-semestr)

1-mavzu. Qadimgi Yunoniston tarixiga kirish

Antik davr tarixiy tushunchasi. Antik davr va qadimgi Sharq davlatlarining tarixi. Antik qullik. Qadimgi Yunonistonning jahon tarixidagi o‘rni. Qadimgi Yunonistonning tarixiy davrlari. Yunonistonning geografik o‘rni, tabiiy sharoitlari. Tabiiy sharoitlarni Yunonistonning xo‘jaligiga va tarixiy rivojlanishiga ta’siri. Qadimgi Yunoniston tarixidan asosiy manbalar va Yunoniston tarixnavisligi. Dengiz va tog‘ madaniyatlari tushunchasi. Miloddan avvalgi II ming yillikda Yunoniston. Krit-Miken jamiyati rivojlanishi xususiyati

Krit-Miken jamiyati rivojlanishi xususiyati. Krit orolida jamiyatning vujudga kelishi, uning rivojlanishi, ravnaqi. Krit davlatining inqirozga uchrashi. Miloddan avvalgi II ming yillikda Axey Yunonistoni. Miken, Trinf va Pilos davlatlari. Ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. Doriy qabilalarining ko‘chishi. Urug‘-jamoa munosabatlarining qayta tiklanishi. Miloddan avvalgi XI-IX asrlarda Yunoniston.

2-mavzu. Miloddan avvalgi IX asr oxiri- VI  asrlarda Attika. (2 soat)

Yunon polislari paydo bo‘lishining sababalari. Kurashayotgan shahar-davlatlar. Demos va aslzodalar o‘rtasidagi kurash. Shahar davlatlari-polislarining barpo bo‘lishi. Buyukyunon koloniyalari. Miloddan avvalgi VIII-VI asrda qadimgi Peloponnes.Sparta davlatlarining ijtimoiy-iqtisodiy tuzumi. Sparta davlati.

3-mavzu. Afinada quldorlik demokratiyasini paydo bo’lishi. (2 soat)

Attika aholisining vujudga kelishi. Attikaning xo‘jaligi, dehqonchiligi, hunarmandchiligi, savdo-sotiq munosabatlari. Ilk davlatni vujudga kelishi. Solon islohotlari va ularning ahamiyati. Pisistrat hokimiyati. Klisfen islohotlari. Afinada quldorlik demokratiyasining o‘rnatilishi

4-mavzu.Yunon-fors urushlari (2 soat)

    Miloddan avvalgi V-IV asrlarda Yunoniston. Yunon–fors urushi boshlanishi sabablari va oqibatlari. Marafon, Salamin, Plateya yaqinidagi janglar.  Miloddan avvalgi V-IV asrlarda Yunonistonning iqtisodiy rivojlanishi. Yunoniston iqtisodiy rivojlanishida ikkita asosiy yo‘nalish–afinalik va spartalik. Ularning xususiyatlari. Afinani iqtisodiy-ijtimoiy rivojlanishi

5-mavzu.Yunon-fors urushlari (2 soat)

    Miloddan avvalgi V-IV asrlarda Yunoniston. Yunon–fors urushi boshlanishi sabablari va oqibatlari. Marafon, Salamin, Plateya yaqinidagi janglar.  Miloddan avvalgi V-IV asrlarda Yunonistonning iqtisodiy rivojlanishi. Yunoniston iqtisodiy rivojlanishida ikkita asosiy yo‘nalish–afinalik va spartalik. Ularning xususiyatlari. Afinani iqtisodiy-ijtimoiy rivojlanishi

6-mavzu.Pelopones urushi (2 soat)

Afina davlat tuzumi. Perikl davrida Afina quldorlik demokratiyasining ravnaqi. 1-Afina dengiz ittifoqi. Demokratiya va Yunonistonning oltin asri. Spartaning siyosiy tuzumi. Miloddan avvalgi V asrda Peloponnes ittifoqi. Miloddan avvalgi 430 yil Afina arxe va Peloponnes ittifoqi o‘rtasidagi munosabat. Pelopones urushi, uning sabablari, natijalari. Miloddan avvalgi IV asrning birinchi yarmida Yunoniston. Peloponnes urushining oqibatlari.  

7-mavzu.Pelopones urushi (2 soat)

Afina davlat tuzumi. Perikl davrida Afina quldorlik demokratiyasining ravnaqi. 1-Afina dengiz ittifoqi. Demokratiya va Yunonistonning oltin asri. Spartaning siyosiy tuzumi. Miloddan avvalgi V asrda Peloponnes ittifoqi. Miloddan avvalgi 430 yil Afina arxe va Peloponnes ittifoqi o‘rtasidagi munosabat. Pelopones urushi, uning sabablari, natijalari. Miloddan avvalgi IV asrning birinchi yarmida Yunoniston. Peloponnes urushining oqibatlari.  

8-mavzu. Mil. avv. V-IV asrlarda Yunoniston. Polis tizimining inqirozi. (2 soat)

Spartaning ustuvorligi Yunonistonda Ahmoniylar davlatining ta’sirini kuchayishi. Fivaning yuksalishi. II-Afina dengiz ittifoqining tashkil topishi. Sparta, Afina, Fiva o‘rtasidagi raqobat.

9-mavzu. Mil.avv. V-IV asrlarda Yunoniston. Polis tizimining inqirozi. (2 soat)

Spartaning ustuvorligi Yunonistonda Ahmoniylar davlatining ta’sirini kuchayishi. Fivaning yuksalishi. II-Afina dengiz ittifoqining tashkil topishi. Sparta, Afina, Fiva o‘rtasidagi raqobat.

10-mavzu. Polis tizimining inqirozi. (2 soat)

Miloddan avvalgi IV asrning o‘rtalarida Yunonistonda siyosiy tarqoqlik. Polis tizimining inqirozi. Inqirozni yengish dasturlari. (Platon, Isokrat, Aristotel). Buyuk Yunoniston va Qora dengiz sohillaridagi yunon shaharlari va davlatlari.

11-mavzu. Qadimgi Yunoniston madaniyati. (2 soat)

Miloddan avvalgi VIII-II asrlarda qadimgi Yunoniston madaniyati. Yunoniston madaniyati rivojlanishining asosiy shart-sharoitlari. Janrlar. Antik davr madaniyati - jahon sivilizatsiyasining beshigi. arifmetika, astronomiya, mifologiya va teologiya. "Illiada" va "Odisseya" dostonlari. Ta’lim tizimi. Yunon alifbosi. Tabiiy fanlar, falsafa, notiqlik. Suqrot, Platon va Aristotel. Metafizika. Platon akademiyasi. Anaksimandr. Matematika va matematik fanlar. Pifagor, Yevklid va Arximed. Meditsina. Gippokrat. Tarix fani. Gerodot Gimnastika. Olimpiada o‘yinlari. Badiiy tasviriy san’at asarlari. Haykaltaroshlik. Fidiy. Zevs haykali. Pifagor Regiyskiy, Poliklet. Arxitektura sohasi. Yunon adabiyoti va teatr. Teatr va uning jamiyatdagi o‘rni. Teatr sohasi. Tragediya, komediya janrlari. Miloddan avvalgi VII- VI asrlarda yunon she’riyati. Miloddan avvalgi V asrda Yunon tragediyasi. Esxil, Sofokl, Evripid, Aristofan ijodi.Esxil.

12-mavzu. Qadimgi Yunoniston madaniyati. (2 soat)

Miloddan avvalgi VIII-II asrlarda qadimgi Yunoniston madaniyati. Yunoniston madaniyati rivojlanishining asosiy shart-sharoitlari. Janrlar. Antik davr madaniyati - jahon sivilizatsiyasining beshigi. arifmetika, astronomiya, mifologiya va teologiya. "Illiada" va "Odisseya" dostonlari. Ta’lim tizimi. Yunon alifbosi. Tabiiy fanlar, falsafa, notiqlik. Suqrot, Platon va Aristotel. Metafizika. Platon akademiyasi. Anaksimandr. Matematika va matematik fanlar. Pifagor, Yevklid va Arximed. Meditsina. Gippokrat. Tarix fani. Gerodot Gimnastika. Olimpiada o‘yinlari. Badiiy tasviriy san’at asarlari. Haykaltaroshlik. Fidiy. Zevs haykali. Pifagor Regiyskiy, Poliklet. Arxitektura sohasi. Yunon adabiyoti va teatr. Teatr va uning jamiyatdagi o‘rni. Teatr sohasi. Tragediya, komediya janrlari. Miloddan avvalgi VII- VI asrlarda yunon she’riyati. Miloddan avvalgi V asrda Yunon tragediyasi. Esxil, Sofokl, Evripid, Aristofan ijodi.Esxil.

13-mavzu. Makedoniyaning yuksalishi. Yunonistonda Makedoniya hukmronligining o‘rnatilishi. (2 soat)

Aleksandr Makedonskiy imperiyasi va Ellinizmni Sharqqa yoyilishi. Sharqqa yurishning boshlanishi. Asosiy janglar. Bosib olingan yerlarda siyosat. Markaziy Osiyoga harbiy yurish. Aleksandr Makedonskiyga qarshi milliy ozodlik kurash. Hindistonga harbiy yurish. Aleksandr Makedonskiy saltanatining tashkil topishi. Saltanatning parchalanishi.

14-mavzu. Makedoniyaning yuksalishi. Yunonistonda Makedoniya hukmronligining o‘rnatilishi. (2 soat)

Aleksandr Makedonskiy imperiyasi va Ellinizmni Sharqqa yoyilishi. Sharqqa yurishning boshlanishi. Asosiy janglar. Bosib olingan yerlarda siyosat. Markaziy Osiyoga harbiy yurish. Aleksandr Makedonskiyga qarshi milliy ozodlik kurash. Hindistonga harbiy yurish. Aleksandr Makedonskiy saltanatining tashkil topishi. Saltanatning parchalanishi.

15-mavzu. Ellinistik bosqich va uning xususiyatlari. (2 soat)

Ellinistik davlatlar. Salavkiylar. Markaziy Osiyo Salavkiylar davlati safida Misr, Yunon-Baqtriya. Makedoniya va Yunoniston. Ellinistik davlatlarning xillari. Ellinizm mohiyati. Yunon va Sharq elementlari. Ellinistik ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy tizimining xususiyatlari.Ellinizmning davrlanishi. Salavkiylar davlati va ellinistik Misr. Pergam podsholigi. Ellinistik davlatlarni iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy rivojlanishi va o‘ziga xos xususiyatlari. Makedoniya va Bolqon Yunoniston ellinistik davrda. Rim istilosi. Ellinistik davlatlarni qulashini sabablari. Ellinistik madaniyat. Ellinistik madaniyatning ahamiyati.

16-mavzu. Qadimgi Rim tarixiga kirish. (2 soat)

Qadimgi Rim tarixiga kirish. Jahon tarixida Rimning tutgan o‘rni va ahamiyati. Qadimgi Rim tarixi manbashunosligi va tarixshunosligi.Rim jamiyati - quldorlik tizimining yuqori bosqichi. xronologiya. Qadimgi Rim tarixining davrlanishi. Italiyaning geografik o‘rni va tabiiy sharoitlari.

Aholisi. Etnik xilma-xilligi. Asosiy qabilalar: ligurlar va boshqa mahalliy qabilalar, italiklar, illiriyalik etnik guruhlar, etrusklar, yunonlar. Qadimgi Rim tarixini o‘rganish.

17- mavzu. Ilk Rim Respublikasi. (2 soat)

Miloddan avvalgi VIII-VII asrlarda Italiyada ilk quldorlik jamiyati. Miloddan avvalgi VIII asrda Etruriya. Etrusklar va Rim. Italiya janubida va Sitsiliya orolida yunon polislari. Rim. Rim tarixidan manbalar. Rimning geografik o‘rni va tabiiy sharoiti. Rim fuqarolik jamiyati. Patritsiylar va plebeylar, kliyentlar va patronlar. Patriarxal qulchilik va uning manbalari. Davlat tuzilishi. Podsho hokimiyati. Serviy Tulliy islohati.

18- mavzu. Ilk Rim Respublikasi. (2 soat)

Podsho hokimiyatining yemirilishi va Rim Respublikasining o‘rnatilishi.Miloddan avvalgi VI-III asrlarda Rim va Italiya. Plebey va patritsiylar o‘rtasidagi kurash sabablari, asosiy bosqichlari va natijalari. Miloddan avvalgi IV-III asrlarda Rimda davlat tuzilishi. Rim tomonidan Italiyaning istilo etilishi. Rim- Italiya ittifoqi. Uning tarkibi. Rim madaniyati.

19-mavzu. Mil avv. III-II asrlarda Rim respublikasi. (2 soat)

Rim va Karfagenning O‘rta Yer dengizi xavzasidagi hukmronlik qilish maqsadida olib borgan kurashi. Karfagen davlati. Karfagen - Rim munosabatlari. Puni urushlari. Ularning natijalari. Miloddan avvalgi II asrdagi Rimning Sharqiy O‘rta Yer dengizidagi istilolari. Makedoniyaning istilo etilishi. Makedoniya va Yunonistonning provinsiyalarga aylanishi. Salavkiylar podsholigining qulashi. Uchinchi Puni urushi. Karfagenning tor-mor etilishi.

20-mavzu.Miloddan avvalgi II-I asrlarda Rimning iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishi. (2 soat)

Rimda quldorlikning o‘sishi. Rim istilolarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish jarayoniga ta’siri Rimni iqtisodiy, ijtimoiy rivojlanishini o‘ziga xos xususiyatlari. Klassik qulchilikni ahamiyati. Miloddan avvalgi II asrda Rimdagi ichki siyosat. Qullar qo‘zg‘oloni. Sitsiliyada 1 qullar qo‘zg‘oloni. Aka-uka Grakxlarni agrar siyosiy islohotlari. Yugurta urushi. Gay Mariyning harbiy-siyosiy islohatlari, uning faoliyati. Miloddan avvalgi II-I asrlar bo‘sag‘asida. Rimdagi ijtimoiy-siyosiy kurash. Italiyadagi ittifoqchilar urushi.

21-mavzu. Rim respublikasi inqirozi .(2 soat)

Miloddan avvalgi I asrning 80-yillarida Rim respublikasida siyosiy kurash. Pont podsholigi bilan birinchi urush. Miloddan avvalgi I asrning 80-yillari oxirida Rimda fuqarolar urushi. Lutsiy Korneliy Sullaning diktaturasi. Ispaniyada Sertoriyning faoliyati. Pont podsholigi bilan uchinchi urush (Miloddan avvalgi-74-63 yy.). Spartak boshchiligidagi qo‘zg‘olon. Miloddan avvalgi 70-yillar oxiri 60-yillar boshida siyosiy guruhlarning kurashi. Miloddan avvalgi 60 yillarda Rimda siyosiy kurash. 1-uchlar ittifoqi (1-triumvirat). Sezarning konsulligi. Galliyada urushlar. Yuliy Sezarning siyosiy mavqeining mustahkamlanishi.. Miloddan avvalgi I asrning 40 - yillarida fuqarolar urushi va Yuliy Sezar diktaturasi. Yuliy Sezar qonunchiligi. Ijtimoiy siyosat. Yuliy Sezar diktaturasining ahamiyati. Miloddan avvalgi I asrning 40-yillar oxiri va 30-yillardagi fuqarolar urushi. II- uchlar ittifoqi (II - triumvirat).

Fuqarolar urushining ijtimoiy- siyosiy oqibatlari. Polis tizimi inqirozi va Rim respublikasi qulashining asosiy sabablari. Miloddan avvalgi III-I asrlarda Rim madaniyati.

22-mavzu. Rim respublikasi inqirozi .(2 soat)

Miloddan avvalgi I asrning 80-yillarida Rim respublikasida siyosiy kurash. Pont podsholigi bilan birinchi urush. Miloddan avvalgi I asrning 80-yillari oxirida Rimda fuqarolar urushi. Lutsiy Korneliy Sullaning diktaturasi. Ispaniyada Sertoriyning faoliyati. Pont podsholigi bilan uchinchi urush (Miloddan avvalgi-74-63 yy.). Spartak boshchiligidagi qo‘zg‘olon. Miloddan avvalgi 70-yillar oxiri 60-yillar boshida siyosiy guruhlarning kurashi. Miloddan avvalgi 60 yillarda Rimda siyosiy kurash. 1-uchlar ittifoqi (1-triumvirat). Sezarning konsulligi. Galliyada urushlar. Yuliy Sezarning siyosiy mavqeining mustahkamlanishi.. Miloddan avvalgi I asrning 40 - yillarida fuqarolar urushi va Yuliy Sezar diktaturasi. Yuliy Sezar qonunchiligi. Ijtimoiy siyosat. Yuliy Sezar diktaturasining ahamiyati. Miloddan avvalgi I asrning 40-yillar oxiri va 30-yillardagi fuqarolar urushi. II- uchlar ittifoqi (II - triumvirat).

Fuqarolar urushining ijtimoiy- siyosiy oqibatlari. Polis tizimi inqirozi va Rim respublikasi qulashining asosiy sabablari. Miloddan avvalgi III-I asrlarda Rim madaniyati.

23-mavzu. Ilk Rim imperiyasi. (2 soat)

Oktavian Avgust hukmronligi. Prinsipat. Monarxiya o‘rnatilishining dolzarbligi. Oktavianning siyosiy dasturi va maqsadi. qonunchilik. Prinsipat asoslari. Avgustning ijtimoiy siyosati. quldorchilikning kuchayishi. Oktavian Avgustning tashqi siyosati, uning hukmronligining natijalari va ahamiyati.

24-mavzu. Ilk Rim imperiyasi. (2 soat)

Oktavian Avgust hukmronligi. Prinsipat. Monarxiya o‘rnatilishining dolzarbligi. Oktavianning siyosiy dasturi va maqsadi. qonunchilik. Prinsipat asoslari. Avgustning ijtimoiy siyosati. quldorchilikning kuchayishi. Oktavian Avgustning tashqi siyosati, uning hukmronligining natijalari va ahamiyati.

25-mavzu. Milodiy I-II asrlarda Rim imperiyasida ijtimoiy - iqtisodiy munosabatlar. (2 soat)

Rim imperiyasining iqtisodiy ravnaqi. O‘rta Yer dengizi havzasida iqtisodiy birlik. Millodiy I-II asrlarda Rim hokimiyati. quldorlikning kuchayishi. Mayda ishlab chiqarish kuchlari. Kolonat munosabatlarining rivojlanishi va uning evolyutsiyasi. Shahar aholisi. Ozodlikka chiqarilgan qullar. Rim imperiyasining administrativ tuzilishi. Italiya. g‘arbiy va Sharqiy provinsiyalar. Ularning o‘ziga xos iqtisodiy xususiyatlari. Miloddan avvalgi I asrda Rim imperiyasi. Yuliy-Klavdiy va Flaviylar su lolasi. Antoninlar sulolasi.

26-mavzu. Milodiy I-II asrlarda Rim imperiyasida ijtimoiy - iqtisodiy munosabatlar. (2 soat)

Rim imperiyasining “oltin davri”. Ijtimoiy munosabatlar va madaniy hayotning butun O‘rta Yer dengizi havzasida birligi. II asr - antik sivilizatsiyasining ravnaqi. Antoninlarning agrar, iqtisodiy-ijtimoiy, siyosati. qulchilikka munosabat. “Rim dunyosi” - bu tushunchaning ijtimoiy-siyosiy mazmuni. Xristianlik dinining vujudga kelishi. So‘nggi Antoniylar davrida ichki va tashqi ahvolni o‘zgarishi. II asrda Rim davlati rivojlanishining asosiy ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy natijalari. Milodiy I- III asrlarda Rim madaniyat. III asr inqirozi. Rim davlatining inqirozi. Ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy inqirozning sabablari. Xristian dinining kelib chiqishi va uning ilk tarixi. Miloddan avvalgi I asrda diniy e’tiqod Xristian dinini vujudga kelishining shart-sharoitlari. Xristianlikning Rim imperiyasiga yoyilishi. Xristian jamoalari ijtimoiy tarkibining o‘zgarishi. Xristianlik dinining evolyutsiyasi va uning imperator hokimiyati bilan munosabati.

27-mavzu. So‘nggi Rim imperiyasi. (2 soat)

Milodiy IV-V asrlarda Rim jamiyati va davlati. Dominat tizimi. Inqirozni yengish. Diokletian va Maksimianning ijtimoiy-siyosiy islohatlari. Davlat boshqaruvining o‘zgarishi, tetrarxiya, dominat tizimining o‘rnatilishi. Imperator hokimiyati. Soliq islohatlari. Imperator Konstantin. Islohotlar. Konstantinning diniy siyosati. хristian dini - Rimning hukmron diniga aylanishi va uning oqibatlari. Xo‘jalikning rivojlanishi. Patrotsiniy. Rim provinsiyalarida varvarlarning joylashuvi. Ijtimoiy ziddiyatlarning keskinlashuvi. Ommaviy xarakatlar. Majusiylarning harakati. Xalqlarning Buyuk ko‘chishining boshlanishi. Rim armiyasida varvarlar miqdorining o‘sishi.

28-mavzu. So‘nggi Rim imperiyasi. (2 soat)

Milodiy IV-V asrlarda Rim jamiyati va davlati. Dominat tizimi. Inqirozni yengish. Diokletian va Maksimianning ijtimoiy-siyosiy islohatlari. Davlat boshqaruvining o‘zgarishi, tetrarxiya, dominat tizimining o‘rnatilishi. Imperator hokimiyati. Soliq islohatlari. Imperator Konstantin. Islohotlar. Konstantinning diniy siyosati. хristian dini - Rimning hukmron diniga aylanishi va uning oqibatlari. Xo‘jalikning rivojlanishi. Patrotsiniy. Rim provinsiyalarida varvarlarning joylashuvi. Ijtimoiy ziddiyatlarning keskinlashuvi. Ommaviy xarakatlar. Majusiylarning harakati. Xalqlarning Buyuk ko‘chishining boshlanishi. Rim armiyasida varvarlar miqdorining o‘sishi.

29-mavzu. G‘arbiy Rim imperiyasining qulashi. Qadimgi Rim madaniyati.

 (2 soat)

Rim imperiyasining g‘arbiy va Sharqiy imperiyalarga bo‘linishi, uning sabablari. g‘arbiy Rim imperiyasi. Uning zaifligi. Reyndagi german qabilalari. Ularning Italiyaga bostirib kirishi. g‘arbiy Rim imperiyasi yerlarida varvar qabilalarning joylashishi. Yangi ijtimoiy- iqtisodiy va siyosiy tartibning belgilari. Хunnlar.

Katalaun jangi. Rim markaziy hokimiyatining inqirozi. g‘arbiy Rim imperiyasining   qulashi. Antik quldorlik jamiyati qulashining iqtisodiy-ijtimoiy, siyosiy sabablari va oqibatlari. Quldorlik jamiyatining tarixiy ahamiyati. qadimgi dunyo sivilizatsiyalari - zamonaviy sivilizatsiyaning poydevori.

30-mavzu. G‘arbiy Rim imperiyasining qulashi. Qadimgi Rim madaniyati.

 (2 soat)

Rim va G‘arb sivilizatsiyasi ildizlari. Antik madaniyatning inqirozi. xristianlik dunyo qarashining paydo bo‘lishi. Tarixnavislik. Ammian Marsellin. Xronikalar. Arxitektura va qurilish. San’at. Maxsus bilimlar. G‘arb sivilizatsiyasi haqidagi ilk qarashlar. Fan va texnologiya

JAHON TARIXI I  QISM (O’rta asrlar tarixi)

(3-semestr)

1-mavzu. O’rta asrlarga kirish. (2-soat)

 O’rta asrlarga kirish. G’arbiy Yevropa va Sharqda feodal munosabatlarning yuzaga kelishi. O’rta asrlar tarixi manbalari O’rta asrlar tarixi manbalarini turkumlash. O’rta asrlar tarixi manbalarini u mumiy tavsifi va ularni urganish uslubi. V-XI asrlar tarixi manbalari. Natural xo’jalik yer rentasi shakllari. Krepostnoylikning kengayishi shart-sharoitlari. Patronat. Immunitet. German qabilalari. Feodalizm sintezi. O’rta asrlar tarixi manbalarini urganish muammolari. Quldorlik tuzumining inqirozi va Rim feodal munosabatlarning vujudga kelishi. Emfitevsis. Patronat va kommendatsiya.III-V asrlarda iqtisodiy inqiroz. Rim imperiyasining ijtimoiy va davlat tuzumi. G’oyaviy inqiroz. Imperiyaning xristianlashishi. Xalq ommasining ijtimoiy noroziligi va uning turlari. German qabilalarida ibtidoiy jamoa tuzumining inqirozi. jtimoiy-iqtisodiy tuzilishi. Ijtimoiy- siyosiy tashkilot. IV-V asrlarda siyosiy tuzumning uzgarishi. Rim imperiyasining qulashi va varvar davlatlarining tashkil topishi. Xalqlarning buyuk kuchishining sabablari. Vestgotlar. Vandallar. Xunnlar.

2- mavzu. Gеrmanlarnıng g`arbıy rım ımpеrıyasıga bostırıb kırıshı va varvar korollıklarınıng tashkıl topıshı. (2-soat)

VI-V asrlarda Gеrmanlarning ijtimoiy tuzilishi. Vеsgot kirolligining tashkil topishi Vandal-andal davlatining tashkil topilishi.V asrda gunnlarning Garbiy Еvropaga yurishlari va Garbda Rim impеriyasining еmirilishi.

3-mavzu Frank davlatnda feodalizmning yuzaga kelishi. (2-soat)

 Galliyaning franklar tomonidan bosib olinishi. Merovinglar davlati. “Sali xaqiqati”. Merovinglar davrida frank jamiyatida ijtimoiy tabaqalanish. Frank davlati. Xlodvig davrida davlatning bo’linib ketishi.  Karolinglar xukmronligi. Feodallashish jarayonining tezlashishi. Papa davlatining tashkil topishi. Buyuk Karl imperiyasi. Karolinglar davlatida feodal munosabatlar asosining shakllanishi. Feodal votchinasi qaram dehqonlar ahvoli. Karolinglar davlatining uzgarishi va uning parchalanib ketishi.

4-mavzu. IV-XI asrlarda Vizantiyada feodal munosabatlarningvujudga kelishi va shakllanishi. (2-soat)

IV-IX asr birinchi yarmida Vizantiya. Vizantiya imperiyasining tashkil topishi. Qishloq xo’jaligi. Shaharlar hunarmandchilik va savdo. Xristian dini. Imperator Yustinian davri. “Nika” xarakati. Yustinian tashqi siyosati va urushlar. Slavyanlar bosqini. VI-VIII asrlarda Vizantiyada ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy o’zgarishlar. VIII-IX asr birinchi yarmida xalq xarakati. IX-XI asr o’rtalarida Vizantiya. Makedoniya sulolasi imperatorlarining agrar qonunlari. Vizantiyada feodal shahar. “Eparx kitobi”. Davlat apparati. IX-XI  asrlarda cherkov. IX asr ikkinchi yarmi- XI asr o’rtalarida Vizantiya tashqi siyosati. X-XI asrlarda siyosiy  kurash.

5-mavzu. Ilk o’rta asrlarda Eron (2-soat)

Eron tarixini davrlashtirish. Ilk o’rta asrlarda Eron. Sosoniylar davlatining yuzaga kelishi. Zardushtiylik. III-V asrlarda Eronda diniy harakatlar. Xusrav I islohotlari. VII asrda Eronning tashqi siyosati. Arablar bosqini. Islomning tarqalishi. Eron Arab xalifaligi tarkibida.

6-mavzu.  Arab musulmon davlatlarining yuksalishi (2-soat)

O’rta asr arab tarixshunosligi. Arabiston yarim oroli aholisi va madaniyati. Qabilaviy urugchilik tizimi. Makka, Madina shaharlari. Davlatning yuzaga kelishi shart-sharoitlari. Muxammad. Yangi din uchun kurash. Qur’on diniy yodgorlik sifatida, Musulmonlar aqidasi va urf-odatlari. Oila. Nikoh va ayollarning Qur’ondagi ta’riflanishi. Islom va Injil. Islomning tarqalishi. Ilk xalifalar davrida bosqinchilik yurishlari. Vizantiya va Eronga yurish. Arablar g’alabasining sabablari. Ummaviylarning xokimiyatga kelishi. Sunniylik va shiapik. Ummaviylar xalifaligining yuksalishi, Arablarga qarshi milliy ozodlik xarakatlari. Muqanna. Bobek. Zinjiy. Qo’zgolon  sabablari. Abbosiylar hokimiyati va uning parchalanish  sabablari.

7-mavzu. Ilk o’rta asrlarda Xitoy (2-soat)

Xitoyda feodal munosabatlarning vujudga kelishi va rivojlanishining jahon tarixiga xosligi. Xan imperiyasidan keyin Uch podsholik davrida uzaro urushlar. IV-V asrlarda kuchmanchilarning bosqinlari. Shimol va Janubda davlat uyushmalarining vujudga kelishi. Yer munosabatlarining shaklalri. Davlat va ma’muriyat. Ijtimoiy tuzum. Budda, Konfutsiy va daosizm diniy e’tiqodlari. VI-VII asrlarda Xitoyning birlashishi va iqtisodiy yuksalishi. Suy va Tan sulolalari. Feod sistemasining rivojlanishi. Shaharlar, hunarmandchilik va savdo. Buyuk Ipak yo’li. Xitoy va Markaziy Osiyo. Ilk o’rta asrlarda Xitoy madaniyati.

8-mavzu. Ilk o’rta asrlarda Hindiston (2-soat)

Hindistonning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. Agrar munosabatlar. Kasta-jamoa tizimi. Gupta davlatining parchalanishi va Xarsha davlatining vujudga kelishi. Shaharlar. VIII asr boshlarida Hindistonda siyosiy vaziyat. Rajput podsholigining vujudga kelishishi. Rajputlar istilosining boshlanishi. Rajputa podsholigida vassal-iyerarhiya tizimi. Feodal yer egaligi turlari. X asr o’rtalarida XII asrlarda Rajputa podsholigi. VIII-XII asrlarda Janubiy hind davlati va Dekan. Janubiy Hind va Dekanda feodal munosabatlarning rivojlanishi.

9-mavzu. X-XI asrlarda feodal yevropa. feodal jamiyatining xarakterlari xususiyati. (2 soat)

          Feodalizm sistemasining qaror topishi. Ishlab chiqaruvchi kuchlarning taraqqiyoti darajasi. Feodal pomestyesining tuzilishi. Kripostnoy dexqonlarning feodallarga qarshi kurashi. Feodallar israrxiyasi.Feodallarning qasrlari va ularning tuzilishi. Ritsarlarning qurol-yaroqlari.  Feodallar anarxiyasi.

10 -mavzu-IX-XI asrlarda Anglıya. (2-soat)

IX-XI asrlarda Britaniyaning ijtimoiy iktisodiy axvoli. Britaniyada ang-saks istilolari va anglsaks korolliklari. Angliyaliklarning Daniyaliklar istilosiga karshi kurashi.

11-mavzu. IX-XI asrlarda Frantsıya. (2-soat)

IX-XI asrlarda Frantsiyaning ijtimoiy iktisodiy axvoli. Kеpitеnglar davrida Frantsiyaning siyosiy xolati. Frantsiyada fеodallashish jarayoni va uning xususiyatlari..

12-mavzu. IX-XI asrlarda Germaniya (2-soat)

Germaniyada feodallashish jarayonining uziga xos xususiyati. Yagona nemis ilk feodal davlatining tashkil topishi. Germaniyada cherkov siyosati. German qirollarining italyancha siyosati va Muqaddas Rim imperiyasining tashkil topishi. Nemis feodallarining slavyanlar yerlariga bosqin boshlashi. Germaniyada feodal tuzumning yanada mustahkamlanishi. XI asr ikkinchi yarmida siyosiy inqiroz. Saksoniya qo’zgoloni. Germaniya imperatorlari cherkov siyosatining yemirilishi. IX-XI asrlarda Shimoliy Yevropa. Shimoliy Yevropada “Vikinglar davri” IX-X asr birinchi yarmida vikinglar bosqini. Islandiya. Amerikaning kashf etilishi. X asr ikkinchi yarmi XI asr birinchi yarmida viking yurishi. Vikinglar bosqiniga umumiy tavsif.Skandinaviya davlatlarida feodal munosabatlar paydo bo’lishi jarayonining uziga xosligi. Ilk o’rta asrlarda skandinaviyaliklarning ijtimoiy-siyosiy tuzumi.

13-mavzu. X-XI asrlarda Italiya va Papalik. (2-soat)

Italiyaliklarga qilingan yurishlar va Germaniya imperiyasining tashkil topishi Italiyada feodal munosabatlar rivojlanishining hususiyatlari.Ottom I ning Italiyaga yurishi. Imperiyaning qayta tiklanishi.X asr oxiri-XI asr oxiri-XII asr boshlarida Germaniya va Italiya. Frankoniya dinastiyasining idora qilinishi.Papalar va imperatorlarning investitura uchun kurashi.Klyuniychilik harakati va Grigoriy VII reformalari.Genrix IV ning bosh ko‘tarib chiqishi.

14-Mavzu.VI-XI asrlarda Slavyanlar. IX-XI asrlarda Kiyev Rusi (2-soat)

Bolgariya davlatining vujudga kelishi.IX asrda Bolgariyaning yuksalishi.Podsho Simeon zamonida Bolgariya.Podsho Simeondan keyin Bolgariya.Bogomillik.Birinchi Bolgariya podsholigining tugashi.Bolqon yarim orolidagi serb qabilalari.Serbiya va Xorvatiya davlatlarining tashkil topishi.

Ilk feodal Kiyev Rusi davlatining tashkil topishi va rivojlanishi.IX-XI ayerlarda Rus davlatining tashkil topishidagi shart-sharoitlar.Norman nazariyasi. Sharqiy slavyan qabilalarining Kiyev knyazligiga birlashtirilishi. Drevlyanlar. Kiyev Rusi davlatining kushni slavyan davlatlari bilan iqtisodiy, siyosiy va madaniy aloqalari. Knyazliklar. Vladimir va Suzdal yerlari. Barshchina.

VI-VII asrlarda slavyanlar.Knyaz Samo davlati. Maraviya davlati.Chexiya davlatining tashkil topishi.Polsha davlatining tashkil topishi. Polab va Baltika bo‘yi slavyanlarining davlat tuzish yo‘lidagi urunishlari.

15-mavzu. Salib yurishlari (2-soat)

Salib yurishlari (XI asr oxiridan to XIII asr oxirigacha) sabablari va ularning qatnashchilari, xarakteri. Birinchi salib yurishi. Sharqda salibchilar davlati. Ikkinchi, uchinchi salb yurishlari. 1202-1204 yilardagi salib yurishlar. Vizantiyaning istilo etilishi. So’nggi salib yurishlar. Salib yurishlarning  oqibatlari. Rim papaligi. Salib yurishlarining Garbiy Yevropaga ko’rsatgan ta’siri.

JAHON TARIXI   IV QISM (O’rta asrlar tarixi)

(5-semestr)

1-mavzu. XI-XV asrlarda Fransiya(2-soat)

XI-XIII asrlarda Fransiya agrar tuzumdagi o’zgarishlar. Shaharlar XI-XII  asrlarda siyosiy tarqoqlik. Markazlashish jarayoni. Qirol hokimiyatining kuchayishi. Alobigoy urushi. Davlat boshqarish.XIV-XV asrlarda Fransiya. XIV asrda feodallar va dehqonlar. Shahar ijtimoiy hayoti. Markazlashish jarayoni yutuqlari. Qirol hokimiyatining kuchayishi. Hukmron tabaqalarning jipslashishi, siyosiy faoliyatining kuchayishi. Papa bilan kurash va bosh shtatlarning  vujudga kelishi. Yuz yillik urush. Parij qo’zgoloni. Jakeriya XIV asr ikkinchi yarmida xalq xarakati. Feodal urushlar. Kaboshyenlar qo’zgoloni. Yuz yillik urushning ikkinchi davri. Janna d’Ark-xalq kahramoni. Soliq va harbiy islohot. Qishloq xo’jaligi, hunarmandchilik va savdo. XV asr ikkinchi yarmida Fransiyaning siyosiy birlashishi. Fransiya va Temur davlati diplomatik aloqalari.

2-mavzu. XI-XV asrlarda Angliya(2-soat)

XI-XII asrlarda Angliya. Norman istilosi. Feodallashish jarayonining tugashi. “Daxshatli sud kitobi”. Agrar tuzum va dehqonlarning ahvoli. Shaharlar. Mamlakatning rivojlanishi. Ijtimoiy taraqqiyot. Islandiya istilosi. Yagona ingliz xalqining shakllanishi. XIII asrda Angliya. Iqtisodiy rivojlanish. Dehqonlarning tabaqalanishi. Ijtimoiy ziddiyatning keskinlashishi. Feodallar guruhi. Iqtisodiy rivojlanish xususiyatlari va asosiy yunapishlari. Shaharlar. Siyosiy kurash. Erkinlikning Buyuk xartiyasi. Fuqarolar urushi. Angliya parlamentining vujudga kelishi. Angliya tashqi siyosati. XIV-XV asrlarda Angliya. qishloq xo’jaligining rivojlanishi. Shahar va qishloqlarda ijtimoiy ziddiyatning keskinlashishi. Uot Tayler qo’zgoloni. XV asrda Angliyaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. Djek Ked qo’zgoloni. Ingliz millatining shakllanishi.

3-mavzu. XII-XV asrlarda  Germaniya(2-soat)

XI-XIII asrlarda Muqaddas Rim imperiyasi. Ishlab  chiqarish kuchlarining rivojlanishi. Shaharlar. Nemis qishlogida ijtimoiy ziddiyat. Hududiy knyazliklarning tashkil topishida iqtisodiy shart-sharoit. Sharqqa nemis bosqini. German imperatorlarining tashqi siyosati. Xududiy knyazliklarning mustahkamlanishi. XIV-XV asrlarda  Germaniya. Shaharlarning rivojlanishi. XIV-XV asrlarda nemis qishlogi. Germaniyaning siyosiy rivojlanishi. Shahar va qishloqlardagi ijtimoiy harakat.

4- mavzu.XIV-XV asrlarda Pireney yarim oroli davlatlari. (2-soat)

XI-XIII asrlarda Pireney yarim oroli davlatlari. Rekonkista. Pireney yarim oroli davlatlarining iqtisodiy rivojlanishi. Shaharlar. Ijtimoiy taraqqiyot. Siyosiy tuzum. XIV-XV asrlarda Pireney yarim oroli davlatlari. Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish. Hukmron guruhlar va ichki siyosiy kurash. Cherkov va unga qarshi kurash. Temur davlati bilan Leon-Kastiliya qirolligi diplomatik aloqalari. Rio  Gonzales de Klavixo missiyasi.

5-mavzu. XVI-XVII asrlarda Italiya. 2-soat

Italiyada iqtisodiy tushkunlikning bo`shlanishi Italiyaning siyosiy tarqoqligi 1527 yilda Rimning talanishi. Buyuk gеografik kashfiyotlar Italiyaning Sharq bilan olib borayotgan savdosiga qattiq zarba bеrdi.

6-mavzu. XII-XV asrlarda Rus knyazliklarining siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti(2-soat)

Rusda feodal tarqoqlik. Feodal munosabatlar. Xalq qo’zgolonlari. Siyosiy tuzum. Tashqi dushmanlar bilan kurash. Feodal tarqoqlik davrida Rus yerlari. Iqtisodiy rivojlanish. XII-XIII asrlarda Boltiq bo’yi. Rusning nemis-shved feodallariga karshi kurashi. Rim papasi. Rusning nemis bosqinlariga karshi kurashi. Mo’gul-tatar bosqinlariga qarshi kurash. Oltin O’rda xonligi. Rus yerlarining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. Rivojlangan feodalizm davrida Osiyo va Afrika mamlakatlari. Umumiy tavsif. Xitoy, Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika, Yaponiya va Hindiston rivojlangan feodalizm xususiyatlarining vujudga kelishi, davrlashtirish. hunarmandchilikning  qishloq xo’jaligidan ajralishi. Shaharlar.

7-mavzu. XI-XVI asrlarda Turkiya (Usmoniylar imperiyasi) (2-soat)

Saljuqiylar davrining asosiy xususiyatlari. XIII asr ikkinchi yarmi XIV asr boshlarida Kichik Osiyo. XIV asr ikkinchi yarmida Usmoniylar davlatining tashkil topishi va Bolqon istilosi. XV asr ikkinchi yarmida Turkiya. Halq harakati. Konstantinopolning ishg’ol etilishi. Bolqon va Kichik Osiyodagi istilolarning tugatilishi. XV asr ikkinchi yarmida Turkiya. Feodal munosabatlar. Fath Mexmed II islohotlari. Qonunnoma.

8-mavzu.  XI-XVI arlarda Eron (2-soat)

Abbosiylar davrida Eron. Saljuqiylar bosqini va Eronni zabt etilishi. Ismoiliylar davlati. Alamut. Mo’gullar bosqini davrida Eron. Xulakuxon yurishlari. Eronning zabt etilishi. Elxoniylar davlati. Qozonxon islohoti. A.Temur davrida Eron. Oqquyunli turkmanlar davlati. Safaviylar davlatini yuzaga kelish shart-sharoiti.

9-mavzu. XI-XV asrlarda Hindiston(2-soat)

Dehli sultonligining tashkil topishi. Feodal munosabatlar. XIII asrda Dehli davlati. Ala ud-din Xilji Muhammad To’gloq imperiyasi. XIV asr ikkinchi yarmida Dehli sultonligi va uning kulashi. Dehli sultonligining kayta tiklanishi.  Baxmani davlati. Vijayanagar davlati.

10-mavzu. XII-XV asrlarda Mo’gullar imperiyasi (2-soat)

XI-XIII asrlarda Mo’g’ul qabilalari. Mo’gullar davlatining yuzaga kelishi. Chingizxonning tashqi siyosati. Chingizxon va uning vorislarining ichki va tashqi siyosati. Yuan davlati. Siyosiy boshboshdoqlik. Uluslarga parchalanishi. O’rta Osiyo Mo’gul saltanati tarkibida. Yaso. Qurultoy.Cherik.

11-mavzu. XI-XVII asrlarda Xitoy(2-soat)

Feodal urushlar. Van-yan islohotlari. Tan davlatida qarama-qarshiliklarning keskinlashishi. Dehqonlar urushi. Sun davlatining tashkil topishi. Davlat tuzumi. Ichki va tashqi siyosat. Feodal munosabatlar. Xalq qo’zgolonlari. Siyosiy kurash. Chjurchjenlar bosqini. Mo’gullar bosqini. Xalq qo’zgolonlari. Min davlatining tashkil topishi.  Madaniyat va fan. Xitoy a Markaziy Osiyo.

12-mavzu. Buyuk geografik kashfiyotlar (2-soat)

Buyuk geografik kashfiyotlarning sabablari. Partugaliyaliklar tomonidan dengiz savdo yo’lining ochilishi. Marko Poloning sayohatlari. Yevropadan Hindiston va Sharqiy Osiyoga yangi savdo yoʻllarini axtarish. Xristofor Kolumb tomonidan Amerikaning kashf qilinishi.

13-mavzu. XVI-XVII asr birinchi yarmida Angliya(2-soat)

Sanoat va savdoning rivojlanishi. Qishloq xo’jaligi. Dehqonlarning yer uchun kurashi. Angliya absolyutizmining xususiyatlari. Angliyada reformatsiya. Tyudorlar sulolasining ichki siyosati. Angliya-Shotlandiya munosabatlari. Ispaniya bilan kurashning keskinlashishi. Angliyada ijtimoiy qarama-qarshiliklarning kuchayishi. Madaniyat.

14-mavzu. XVI-XVII asr birinchi yarmida Fransiya(2-soat)

Fransiyaning iqtisodiy rivojlanishi. Agrar tuzumi. Sanoat va savdoning rivojlanishi. Fransiya absolyutizmining xususiyatlari. Reformatsiya. Anglikan cherkovi. Fuqarolar urushi va uning bosqichlari. Parij ligasi. Genrix IV 1614 yilda Bosh shtatlar. Lyudovik XIII ichki va tashqi siyosati. Fransiya madaniyati.

15-mavzu. XV-XVI asrlarda Markazlashgan Rus davlati(2-soat)

Rus knyazliklarini Moskva atrofida birlashuvi. Rus davlatidagi markazlashish tizimi. Mo’gul-tatar istibdodidan xalos bo’lish. Feodal munosabatlarning shakllanishi. Knyaz Ivan III davrida Moskva davlati. Vasiliy III-ning ichki va tashqi siyosati. Ivan IV Grozniyning ichki siyosati (oprichina). Livoniya urushi. Boris Godunovning xokimiyatga kelishi. Alg’ov- dalg’ovlar davri. Soxta Dmitriy I. Vasiliy Shuyskiy. Soxta Dmitriy II (Tushino ugrisi). Ivan Balotnikov qo’zgoloni. Rech Pospolita intervensiyasi. Romanovlarning hokimiyatga kelishi.

JAHON TARIXI IV QISM

 (5-semestr)

1-mavzu.  Buyuk Britaniya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Ilk  yangi  davrda Angliyaning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va madaniy rivojlanishi. Yakov I va Karl I Styuartlarning ichki va tashqi siyosati. Parlamentda muxolifatning kuchayishi. Puritanlik. Inqilobning zamini va shart-sharoitlari. Inqilobning boshlanishi. Fuqarolar urushi. Levellerlar va respublikaning o‘rnatilishi. Respublika va protektorat. Oliver Kromvel. Ikkinchi respublika va Styuartlarning tiklanishi. “Shonli inqilob”. Madaniyat va siyosiy fikr. XVIII asrning birinchi yarmida Angliyaning siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. Sanoat to‘ntarilishi. Ingliz ma’rifatchiligi. Angliya Napoleon Fransiyasi bilan urush davrida. XX asrning birinchi yarmida ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanish. Sanoat to‘ntarilishining yakunlanishi. Tashqi siyosat va mustamlakachilik masalalari.

Buyuk Britaniyada ijtimoiy munosabatlar. XIX asrning ikkinchi yarmida Buyuk Britaniyaning iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. Vilyam Gladston va Bendjamin Dizraeli. Irlandiya masalasi. Ishchilar harakati. Leyboristlar. XX asrning boshida Buyuk Britaniyaning ichki va tashqi siyosati. Lloyd Djordj. Urusholdi inqirozi. Britaniya dominionlari. Buyuk Britaniya birinchi jahon urushi yillarida.

2-mavzu. Fransiya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Ilk  yangi  davrda  Fransiyaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish. Mazarini va Fronda. Lyudovik XIV absolyutizmi. Fransuz ma’rifatchiligi. Inqiloboldi inqirozi. XVIII asr Fransiya inqilobi. Konsullik va birinchi imperiya. Napoleon Bonapartning ichki va tashqi siyosati. Burbonlarning dastlabki tiklanishi. Vena kongressi va uning qarorlari. Burbonlarning ikkinchi tiklanishi. Tiklanish davrida ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish. 1830 yil iyul inqilobi. Fransiyada Iyul monarxiyasi (1830-1848 yy.). 1848 yil inqilobi. Ikkinchi Respublika. 1851 yil 2 dekabr davlat to‘ntarilish va Ikkinchi imperiya. Ikkinchi imperiya davrida Fransiyaning ichki va tashqi siyosati. Mustamlakachilik siyosati. Fransiya-Prussiya urushi. Uchinchi Respublika. XIX asr oxirida siyosiy inqirozlar. XIX oxiri – XX boshida Fransiyaning iqtisodiyoti. Uchinchi respublikaning tashqi siyosati. XX asr boshida siyosiy kurash. Fransiya Birinchi jahon urushi yillarida.

3-mavzu. Germaniya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

  German davlatlari O‘ttiz yilik urushdan so‘ng. Iqtisodiy vaziyat. Dexqonlar harakati. German shaharlari. Brandenburg-Prussiya davlatining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. Prussiya qirolligi. Fridrix II-ning ichki va tashqi siyosati. German davlatlari xalqaro munosabatlar tizimida. Yagona nemis millatining shakllanishi. Madaniy rivojlanish. Fransiyadagi inqilob (XVIIIa.) va nemis davlatlari. German davlatlari. Napoleon urushlari davrida. 1815-1848 yillarda ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanish. 1848-1849 yillar inqilobi. Inqilobdan so‘ng Germaniyaning rivojlanishi. Iqtisodiy o‘sish. Sanoat to‘ntarishining yakunlanishi. Agrar islohotlar. Otto fon Bismark faoliyati. Shimoliy German ittifoqining barpo etilishi. Tashqi siyosat. Fransiya-Prussiya urushi va Germaniyaning birlashishi. XIX asrning oxirgi choragida Germaniya imperiyasining davlat tuzumi va iqtisodiyoti. “Kulturkampf” va sotsialistik harakatga qarshi kurash. XIX asrning oxirgi choragida ichki siyosiy vaziyat. Germaniya xalqaro munosabatlar tizimida (XIX asrning oxiri – XX asr boshida). XX asr boshida Germaniyaning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. Germaniya va “Jahon siyosati”. Germaniya birinchi jahon urushi yillarida.

4-mavzu. Avstriya (Gabsburglar) imperiyasi yangi davrda:  tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Avstriya O‘ttiz yillik urushdan so‘ng. XVII asrning ikkinchi yarmida ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanish. Vengriya Gabsburglar imperiyasi tarkibida. Turkiyaga qarshi urush. Karlovits tinchlik shartnomasi. Gabsburglar imperiyasi “Ispan merosi” uchun urush yillarida. XVIII asr boshida imperiyaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. “Avstriya merosi” uchun urush. Mariya Tereziya va Iosif II-ning “ma’rifatli absolyutizmi”. Chexiya, Slovakiya va boshqa milliy viloyatlar Gabsburglar imperiyasi tarkibida. Avstriya imperiyasi Fransuz inqilobi va Napoleon urushlari yillarida. XIX asrda imperiyaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. Avstriya imperiyasi slavyan xalqlarining “Milliy uyg‘onish” davri. 1848 yil inqilobi.

Avstriya imperiyasi 1849-1867 yillarda. 1859 yildagi Fransiya va Pyemontga qarshi urush. Avstriya-Prussiya urushi (1866 y.). Imperiyaning dualistik Avstro-Vengriya monarxiyasiga aylanishi. XIX asrning oxirgi choragida milliy masalaning keskinlashuvi. Avstriyada ijtimoiy harakatlar. Vengriya dualizm tizimida. Monarxiyaning oxirgi o‘n yilliklari. Avstro-Vengriya Birinchi jahon urushi yillarida.

5-mavzu. Italiya va Ispaniya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Italyan davlatlarining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. Tarqoqlikning saqlanib qolinishi. Chet el davlatlariga qaramlik. “Ispan merosi”, “polyak merosi”, “avstriya merosi” uchun urushlar va italyan davlatlari. Italiya XVIII asr oxiri – XIX asr boshida. Risordjimento (Uyg‘onish). Italyan davlatlari Fransuz inqilobi va Napoleon urushlari davrida. XIX asrning 20-30 yillar inqilobi. Djuzeppe Madzini. “Yosh Italiya”. XIX asrning 20-30 yillarda iqtisodiy rivojlanishi. Mo‘tadil liberallar faoliyati. K.B.Kavur. Italyan davlatlari 1848-1849 yillar inqilobi davrida. Djuzeppe Garibaldi. Italiya qirolligining barpo etilishi. Fransiya-Prussiya urushi va Risordjimentoning yakunlanishi. XIX asrning oxirgi choragi – XX asrning boshida Italiyaning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. Italiyaning tashqi siyosati. Mustamlakalar uchun kurash, Italiya Birinchi jahon urushi arafasida .“Liberal davrning” tugashi. Italiya Birinchi jahon urushi yillarida.

Ilk  yangi  davrda  Ispaniyaning iqtisodiy va  siyosiy  ahvoli.  “Ispan merosi”  uchun urushi (1701-1714).  Ispaniyada  Filipp  V va Ferdinand VI hukumronligi. Karl III “ma’rifatli absolyutizmi”.   Absodyutik tuzumning inqirozi. Manuel Godoy. Ispaniya Napalion urushlari yillarida  Mustaqillik uchun  urush. Birinchi  inqilob. 1808 yil 2 may qo‘zg‘oloni. 1802  yil Kadis konsitutsiyasi. Ferdinand VII ichki va  tashqi  siyosati. Ikkkinchi  inqilob  (1854-1856). Beshinchi  inqilob (1868-1873). Birinchi  respublika. Ispaniya  Burbonlarning tiklanishi. Ichki va  tashqi siyosat. “El–Pardo pakti”. Anarxistlar, sotsiolistlar va muxtoriyatchilar. Mustamlakalardan  mahrum  bo‘lishi. XIX asoning  oxiri –XX asrning  boshida  Ispaniyaning siyosiy-iqtisodiy ahvoli. Marokash  masalasi. Siyosiy kurashning keskinlashuvi. Ispaniya birinchi jahon urushi yillarida.

6-mavzu. AQSH yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

 Shimoliy Amerikada mustamlakalarning barpo etilishi.Ingliz  mustamlakalardagi ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat. Mustaqillik  uchun  urushning zamini va shart-sharoitlari. Mustamlakalar va metropoliya   o‘rtasidagi  ziddiyatlar. Mustaqillik  uchun  urush  va  AQShning  tashkil  topishi. AQSHning  davlat  tuzumi va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. AQSH XIX asrning birinchi yarmida: taraqqiyotning asosiy tendetsiyalari. AQSH hududlarining kengayishi. Ichki partiyaning sestemasining shaklllanishi. Shimol va Janub  o‘rtasidagi ziddiyatdlar. Fuqarolar  urushi  1861-1865  y. Qulchilikning bekor  qilinishi. Janubiy  Rekonstruksiyalash (1965-1877yy). AQSH 1877-1914 yillarda: iqtisodiy-ijtimoy munosabatlar. XIX asrning oxirgi  choragi- XX asr boshida AQShning tashvi  siyosati. AQSH  birinchi  jahon  urushi yillarida.

7-mavzu. Lotin Amerikasi yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Lotin Amerikasida mustamlakalarning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvoli. Mustamlakachilik tartiblarining inqirozi. XVIII asrning ikkinchi yarmida Lotin Amerikasidagi ispan va portugal mamlakatlaridagi o‘zgarishlar. Savdoni erkinlashtirish. Demokratik inqiloblar va mustaqillik uchun urush (1810-1826). Milliy davlatlarning vujudga kelishi. Lotin Amerikasi mamlakatlaridagi ichki inqirozlar. Lotin Amerikasi – AQSH munosabatlari. XIX asrning 30-yillardan boshlab konservatorlar mavqeining mustahkamlanib borishi. Davlat boshqaruvi va ijtimoiy-iqtisodiy siyosatdagi o‘zgarishlar. Lotin Amerikasi mamlakatlari XIX asr o‘rtalari – XX asr boshida. Argentina:iqtisodiy rivojlanish va siyosiy kurash. Braziliyada quldorchilik tuzumining inqirozi. Abolyutsionistik harakat va monarxiyaning ag‘darilishi. Peru, Boliviya, Chilining ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy rivojlanishi. Markaziy Amerika mamlakatlari XIX asr oxiri – XX asr boshida. Kubada mustaqillik uchun kurash va respublikaning vujudga kelishi. 1898 yilda AQSH-Ispaniya urushi. XX asrning boshida AQSH-ning Lotin Amerikasidagi siyosati. Meksika inqilobi. Lotin Amerikasi Birinchi jahon urushi yillarida.

8-mavzu. Rossiya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Rossiya  ilk  yangi  davrda. Romonvlar sulolasi. Rossiyaning ichki rivojlanishi va xakqaro ahvoli. Hokimiyat uchun kurash. Saroy guruhlari. Rossiyaning “mutloq hukumdorlari”. “Ma’rifiy boshqaruv”. Modernizasiyaga urinishlar. Islohatlar. Aksil islohatlar. Ijtimoiy va siyo’siy oqimlar. Iqtisodiy rivojlanishidagi o’zgarishlar. “Inqilobiy” harakatilar. Rossiya birinchi jahon urushi yillarida.

9-mavzu. Yangi davrda Yevropa mamlakatlarining xalqaro munosabatlari. 

Ilk  yangi  davrda  Yevropada  xalqaro  vaziyat.  XVII asrning ikkinchi yarmi – XVIII asrda xalqaro munosabatlarning asosiy masalalari. Kuchlar nisbatidagi o‘zgarishlar. “Ispan merosi” uchun urush. Shimoliy urush. “Avstriya merosi” uchun urush. Yetti yillik urush. Yevropa va Usmoniylar imperiyasi o‘rtasidagi munosabatlar. Mustamlakachilik siyosati. Savdo urushlari. AQSHning tashkil topishi va Yevropa davlatlari. Fransiyada inqilob va xalqaro munosabatlar. Yevropa Napoleon urushlari yillarida. Vena kongressi va uning qarorlari. XIX asrning 20-,30- va 40-yillardagi inqilobiy va milliy ozodlik harakatlarining xalqaro munosabatlarga ta’siri. “Vena tizimining” yemirilishi.

Qrim urushi. XIX asrning 50-60-yillarida xalqaro munosabatlar. Mustamlakachilik siyosatining usullari va xarakteridagi o‘zgarishlar. Germaniyaning birlashishi va Italiyaning birlashishi. Fransiya-Prussiya urushi. XIX asrning oxirgi choragida xalqaro munosabatlar. Harbiy-siyosiy guruhlarning (bloklarning) shakllanishi va ular o‘rtasidagi kurash. AQSH, Germaniya va Yaponiyaning mustamlakalar uchun kurashga qo‘shilishi. XX asr boshida xalqaro munosabatlar. Rus-yapon urushi. Bolqon urushlari. Davlatlararo raqobatning keskinlashuvi. Birinchi jahon urushi.

10-mavzu. Yaponiya va Koreya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Ilk  yangi  davrda  Yaponiyaning iqtisodiy ahvoli. Tokugava davlati. Yakkalanish siyosati. Savdo-sotiqning rivojlanishi. Feodal xo‘jalik inqirozining kuchayishi. Manufakturaning o‘sishi. Dexqonlar ahvolining og‘irlashuvi va ularning ommaviy ravishda shaharga ketib qolishi. Dexqonlar va hunarmandlar qo‘zg‘olonlari. Tokugava tartiboti. Yaponiya va g‘arb davlatlari. Rus-yapon munosabatlari. Syogunat davrida Yaponiya madaniyati. 1867-1868 yillardagi inqilob. Amerika, Angliya va Fransiyaning Yaponiya ichki ishlariga aralashuvi. Tengsiz shartnomalar. Tokugava tartibotiga qarshi harakat. Fuqarolar urushi va Syogunat tartibotining tugashi. Yangi hukumat va uning siyosati. Agrar islohot. XIX asrning 60-90 yillari - XX asr boshida Yaponiya.  Yaponiyada ichki-iqtisodiy taraqqiyotning xususiyatlari. Zamonaviy sanoatni vujudga keltirishda davlatning roli. 1868 yil inqilobining ijtimoiy-iqtisodiy shart-sharoitlari. Dexqonlar harakati. Samuraylar qo‘zg‘oloni. Siyosiy partiyalarining vujudga kelishi. 1881 yilgi Konstitutsiya. 1894-1895 yillaridagi Yaponiya-Xitoy urushi. Yaponiyaning tashqi siyosati. Yaponiya birinchi jahon urushi yillarida 

Koreya ilk yangi davrda. XVII-XVIII asrlarda Koreyaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi. Dexqonlar qo‘zg‘olonlari va siyosiy kurash. Feodal Koreyada inqirozning keskinlashuvi. Xon Gyonne qo‘zg‘oloni va dexqonlarning tutgan o‘rni. Rivojlangan davlatlarning Koreyaga nisbatan siyosati . XIX asrning 60-yillarida dexqonlar qo‘zg‘olonlari. Regent tevongunning ichki va tashqi siyosati. Koreys xalqining bosqinchilarga qarshi kurashi. Koreya XIX –XX asr boshida. XIX asrning ikinchi yarmida Koreyada ijtimoiy-iqtisodiy vaziyat. Rivojlangan davlatlarning mustamlakachilik siyosati oqibatlari. 1893-1894 yillardagi dexqonlar qo‘zg‘olonlari. Yaponiya-Xitoy urushi (1894-1895) va Koreya. Rus-yapon urushi va Koreyada Yaponiya protektoratining o‘rnatilishi. Koreyada ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlardagi o‘zgarishlar. Koreyaning anneksiya qilinishi. Yaponiya mustamlakachilik tartiboti. Koreya Birinchi jahon urushi yillarida. 

11-mavzu. Xitoy yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Ilk  yangi  davrda  Xitoyda ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat. Manjur hukumatining ichki siyosati. Sin imperiyasining agrar siyosati. Savdo-sotiq, manufaktura, hunarmandchilik va shahardagi ijtimoiy ahvol. Manjur hukmdorlarining bosib olish siyosati. Sin sulolasining tashqi siyosati. Xitoyning yakkalanish siyosati. Xitoy xalqining Manjur hukmdorlariga qarshi kurashi. Sin imperiyasining iqtisodiy va siyosiy ahvoli. G‘arb mamlakatlari va Xitoy. Birinchi ingliz-xitoy (afyun) urushi. 1842-1844 yillardagi tengsiz shartnomalar. Dexqonlar urushining boshlanishi. Taypinlar va ularning ichki va tashqi siyosati. Sin hukumati va G‘arb davlatlari. Taypin davlatining qulashi. Xalq haraqatlari. Dungan-uyg‘ur qo‘zg‘oloni. Yoqubbek va uning siyosati. Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari. Iqtisodiy va siyosiy munosabatlar. XIX asr oxiri -XX asr boshida Xitoy. Xitoyda yangi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning shakllanishi va ularning xususiyatlari. Kan Yuvey rahbarligida islohotchilik harakati. Sun Yatsenning birinchi tashkiloti – “Xitoy uyg‘onishi ittifoqi”. Ixetuan qo‘zg‘oloni va uning mag‘lubiyatga uchrashi. 1901 yilda tuzilgan “Yakunlovchi protoqol” va Xitoyning yarimmustamlaka holiga tushib qolishi. XX asr boshlarida Xitoyda iqtisodiyotning rivojlanishi. 1905-1907 yillarda Xitoyda norozilik haraqatlarning o‘sishi. “Birlashgan ittifoq” (tukmen). Sun-Yat-Senning “3 tamoyili”. Sinxay inqilobining boshlanishi. Sin saroyining siyosati. Respublika hukumatining tuzilishi va Sun Yatsenning vaqtincha prezident qilib saylanishi. Sin sulolasi hokimiyatining tugatilishi. Yuan Shikayning hokimiyatga kelishi. Gomindanning tashqil bo‘lishi. Birinchi jahon urushi yillarida Xitoyning siyosiy va iqtisodiy ahvoli.

12-mavzu. Hindiston yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Ilk  yangi  davrda  Hindiston. Boburiylar imperiyasining inqirozi. Hindistondagi ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vaziyat. XVIII asrning 2-yarmida Hindistonda Angliya hukmronligi. Hindiston va Ost-Hind kompaniyasi. Hindiston Angliyaning xom ashyo manbai. Hindistonda yer egaligi qatlamining shakllanishi va hind ziyolilarining paydo bo‘lishi. Yangi shaharlarning rivojlanishi. 1857-1859 yillardagi xalq qo‘zg‘olonlari. XIX asrning 60-yillarida Hindistondagi ichki va tashqi vaziyat. Iqtisodiy va madaniy munosabatlar. XIX asrning oxiri - XX asrning boshida Hindiston.Hindiston iqtisodiyoti va mustamlakachilik zulmining kuchayishi. Agrar munosabatlar. Hindistonga ingliz sarmoyasining kirib kelishi. Hindistonda tovar-pul munosabatlarining o‘sishi. Milliy sanoat rivojlanishi. 1860-1870 yillarda milliy ozodlik harakati va undagi asosiy oqimlar. Hindiston milliy kongressining tashqil bo‘lishi va uning faoliyati. Musulmon jamoa harakati. 1906-1908 yillarda ishchilar va dexqonlar harakati. “Svaraj” va “svadeshi”. 1905 yilda Bengaliyaning bo‘lib yuborilishi va ommaviy haraqatlar. Birinchi jahon urushi davrida Angliyaning Hindistondagi siyosati. M.M.Gandi faoliyatining boshlanishi

13-mavzu. Eron va Afg‘oniston yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Eron  ilk  yangi  davrda. Safoviylar davlati inqirozi va feodal guruhlar o‘rtasidagi nizolar. Nodirshoh hukmronligi va uning olib borgan ichki va tashqi siyosati. Karimxon Zend va uning siyosati. Kojarlarning ichki va tashqi siyosati. Angliya va Rossiya o‘rtasida Eron uchun kurash. Birinchi Rossiya-Eron urushi va Guliston sulhi. 1814 yildagi Ingliz-Eron shartnomasi. Eron-Turk urushi. Turkmanchay sulhi. Rossiya va Eron munosabatlari. Ingliz-Eron munosabatlari. Eronda Bobidlar qo‘zg‘oloni. XIX asrning 50-60 yillarda Erondagi ichki va tashqi siyosat. Siyosiy, iqtisodiy va madaniy munosabatlar. XIX asr oxiri – XX asr boshida Eron. Eronning yarim mustamlakaga aylanish jarayoni. Eron iqtisodiyotidagi asosiy tarmoqlarning Angliya, Rossiya qo‘liga o‘tishi. AQSH va Germaniyaning Erondagi faolligining kuchayishi. Milliy haraqatlarning vujudga kelishi va rivojlanishi. 1908 yilda Tehrondagi aksilinqilobiy to‘ntarilish. 1908-1909 yillardagi Tabriz qo‘zg‘oloni. Muhammad Ali shohning ag‘darilishi. Angliya va Rossiyaning tajovuzi. Turk qo‘shinlarining Eronga kirishi. Inqilobning yengilishi va uning sabablari. Eron birinchi jahon urushi yillarida.

14-mavzu. Usmoniylar imperiyasi (Turkiya) yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Ilk  yangi  davrda  Usmoniylar imperiyasi. Yevropa davlatlari va Turkiya. Imperiyaning ichki ahvoli. 1730-1731 yillardagi Istanbul qo‘zg‘oloni. Usmoniylar imperiyasining xalqaro ahvoli. Salim III islohotlari. Rossiya-Turkiya munosabatlari. Turkiya va G‘arb mamlakatlari. Turkiyaning yarimmustamlakaga aylana boshlashi. Maxmud II faoliyati (tanzimot) 1853-1856 yillardagi  Qrim urushi va Parij traktati. Turkiyadagi chet el sarmoyasi. Siyosiy, iqtisodiy va madaniy munosabatlar.   XIX asrning oxiri- XX asr boshida Turkiya.XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Turkiyaning ijtimoiy- iqtisodiy taraqqiyoti. 70-yillardagi siyosiy inqiroz. 1876 yil Konstitutsiyasi. Milliy qarama-qarshiliklarning kuchayishi. 1877-1878 yillardagi Rossiya-Turkiya urushi. 1878 yil Berlin traktati. Serbiya, Chernogoriya, Ruminiya mustaqilligining tan olinishi. Kipr va Misrni Angliya tomonidan, Tunisni Fransiya tomonidan bosib olinishi. Usmoniylar imperiyasining yarimmustamlakaga aylanish jarayoni. Chet el kotsessiyalari. Bag‘dod temir yo‘li. Germaniyaning Turkiyaga kirib kelishi. Abdul Hamid II tartiboti. Ozodlik harakati. “Birlik va taraqqiyot” partiyasining vujudga kelishi. Turkiyada yosh turklarning harakati. Usmoniylar imperiyasi hududlarini bosib olish uchun kurash. Yosh turklarning hokimiyat tepasiga kelishi. Arab va boshqa xalqlarning milliy ozodlik kurashi. Panturkizm g‘oyalarining vujudga kelishi va mohiyati. Xalq ommasining ahvoli. Ijtimoiy-siyosiy qarama-qarshiliklarning keskinlashuvi. Yosh turklar siyosatining barbod bo‘lishi.  Turkiya Birinchi Jahon urushi yillarida.

15-mavzu. Afrika mamlakatlari yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

Sudan  ilk  yangi  davrda.Fung  va  Darfur.  Sennar  sultonligi. Sudanni  Misrga  qo‘shib  olinishi.  XIX  asrda  Sudanning  ijtimoiy-iqtisodiy  rivojlanishi.  Maxdichilar  davlati.  Efiopiya  bilan munosabatlar.  Sudanda  ingliz-misr  kondominiumining  o‘rnatilishi. Liviyada  usmoniylar  hukmronligining  o‘rnatilishi.  Liviyada  deylar tartiboti.  Qoramanli  sulolasi  hukmdorlarining  boshqaruvi.  Yevropa davlatlari bilan shartnomalar. Xorijiy davlatlarning Liviya ishlariga aralashuvi.  To‘g‘ridan-to‘g‘ri  usmoniylar  boshqaruvining  tiklanishi. Tripoli  tanzimot  islohotlari  davrida.  Liviyada  italyanlar hukmronligining  o‘rnatilishi.  Jazoir  ilk  yangi  davrda.  Dengidagi qaroqchilik  masalasi.  Usmoniylarga  nisbatan  qaramlik.  Deylar tartiboti.  XVIII  asrda  Jazoirning  ichki  va  tashqi  holati. Fransuzlarning  Jazoirga  bosqini.  Ozodlik  urushi.  Abd-al-Qodir davlati.  Fransiyaning  Jazoirdagi  mustamlakachilik  siyosati.  Milliy-ozodlik harakati.  “Yosh  jazoirliklar”.  Tunis  ilk  yangi  davrda.  Tunisni egallash  uchun  kurash. Tunisda  usmoniylar  tartibotining  o‘rnatilishi.

Notinch davr. Deylar. Tunisda Xusayniylar sulolasi.  Islohotlar. 1861 yil  konstitutsiyasi.  Moliyaviy inqiroz. Fransuzlar  protektoratining o‘rnatilishi.  Marokash ilk  yangi  davrda.  Ichki  siyosiy vaziyat va xalqaro ahvol. Sa’diylar sulolasining inqirozi. Marokash XVII o‘rtalari –XIX asrning birinchi yarmida: ichki siѐsiy vaziyat va xalqaro ahvol. Fransiya va Ispaniya bilan  urushlar. Yevropaliklar ta’sirining kuchayishi. Madrid konferensiyasi. Marokash ustidan Fransiya va ispaniya protektoratining o‘rnatilishi.

Janubiy Afrika  ilk  yangi  davrda. Gollandlarning  Ost-Indiya kompaniyasi faoliyati. Kap mustamlakasining barpo etilishi. Burlar. Kap mustamlakasini  Angliya  tomonidan  bosib  olinishi.  “Inglizlashtirish” siyosati.  “Buyuk  trek”. Oranj va Natal. Janubiy  Afrika  xalqlarining mustamlakachilarga qarshi kurashi. “Kafr urushlari”. Kosa  qabilalariga qarshi  harakatlar.  Natal  uchun ingliz-bur kurashi. Natalni Angliya tomonidan  anneksiya  qilinishi.  Burlar  davlatlarining  tashkil  topishi. Olmos va oltin  konlarining kashf etilishi. Janubiy Afrikaga yevropaliklar  oqimining  ortib  borishi.  Transvaalning  inglizlar tomonidan  anneksiya  qilinishi.  Ingliz-zulus urushi. 1880-1881 yillardagi ingliz-bur urushi. Janubiy-Afrika Respublika-sining e’lon qilinishi.  Janubiy Afrikada ingliz-german raqobati. “Bechuanalend protektorati”. Sesil Rods va  Britaniyaga tegishli Janubi-Afrika kompaniyasi. 1899-1902 yillardagi ingliz-bur  urushi.  Janubi-Afrika Ittifoqi. Dominion.

III. Seminar mashg‘ulotlar bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar

(1-semestr)

1.Qadimgi Sharq tarixi manbashunosligi

2-mavzu. Qadimgi Misr.

3-mavzu. O‘rta podsholik davrida Misr davlati.

4-Yangi podsholiklik davrida Misr davlati.

5-mavzu. So‘nggi podsholiklik davrida Misr davlatining ichki va tashqi siyosati.

6-mavzu. Qadimgi Mesopotamiya.

7-mavzu. Qadimgi Bobil va Ossuriya

8-mavzu. Qadimgi Kichik Osiyo.

9-mavzu. Qadimgi Yaqin Sharq va Qadimgi Urartu.

10-mavzu. Qadimgi Eron.(Qadimgi Midiya)

11-Mavzu. Ahamoniylar davlati.

12-mavzu. Qadimgi Hindiston sivilizatsiyasi  (Mohinjo-Daro va Xarappa).Veda       davrida Hindiston.

13-mavzu. Kushon podsholigi davrida Hindiston.

14-mavzu. Qadimgi Xitoy. Shan va Chjou podsholigining   ichki va tashqi siyosati.

15-mavzu. Qadimgi Sin davlati davridaXitoy. Xan imperiyasi.

(2-semestr)

1-mavzu. Qadimgi Yunoniston tarixiga kirish

2-mavzu. Miloddan avvalgi II  ming yillikda Yunoniston.Krit-Miken jamiyati.

3-mavzu. Miloddan avvalgi IX asr oxiri- VI  asrlardaAttika. Afinada quldorlik demokratiyasini paydo bo’lishi

4-mavzu.Yunon-fors urushlari

5-mavzu.Pelopones urushi

6-mavzu. Qadimgi Yunoniston madaniyati

7-mavzu. Makedoniyaning yuksalishi. Yunonistonda Makedoniya hukmronligining o‘rnatilishi.

8-Mavzu. Ellinistik bosqich va uning xususiyatlari.

9-mavzu. Qadimgi Rim tarixiga kirish.

10-mavzu. Ilk Rim Respublikasi.

11-mavzu. Mil avv. III-II asrlarda Rim respublikasi.

12-mavzu.Miloddan avvalgi II-I asrlarda Rimning iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishi.  

13-mavzu. Rim respublikasi inqirozi

14-mavzu. Ilk Rim imperiyasi.

15-mavzu. So‘nggi Rim imperiyasi. G‘arbiy Rim imperiyasining qulashi. Qadimgi Rim madaniyati.

(3-semestr)

1-mavzu. O’rta asrlarga kirish.

2- mavzu. Gеrmanlarnıng g`arbıy rım ımpеrıyasıga bostırıb kırıshı va varvar korollıklarınıng tashkıl topıshı.

3-mavzu Frank davlatnda feodalizmning yuzaga kelishi.

4-mavzu. IV-XI asrlarda Vizantiyada feodal munosabatlarningvujudga kelishi va shakllanishi.

5-mavzu. Ilk o’rta asrlarda Eron

6-mavzu.  Arab musulmon davlatlarining yuksalishi

7-mavzu. Ilk o’rta asrlarda Hindiston

8-mavzu. X-XI asrlarda feodal yevropa. feodal jamiyatining xarakterlari xususiyati.

9 mavzu-IX-XI asrlarda Anglıya.

10 mavzu. IX-XI asrlarda Frantsıya.

11-mavzu. IX-XI asrlarda Germaniya

12-mavzu. X-XI asrlarda Italiya va Papalik.

13-Mavzu.VI-XI asrlarda janubiy Slavyanlar.

14-mavzu. IX-XI asrlarda Kiyev Rusi

15 mavzu. Salib yurishlari

(4-semestr)

1-mavzu. XI-XV asrlarda Fransiya

2-mavzu. XI-XV asrlarda Angliya

3-mavzu. XII-XV asrlarda  Germaniya

4-mavzu. XVI-XVII asrlarda Italiya.

5-mavzu. XII-XV asrlarda Rus knyazliklarining siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti(2-soat)

6-mavzu. XI-XVI asrlarda Turkiya (Usmoniylar imperiyasi)

7-mavzu.  XI-XVI arlarda Eron

8-mavzu. XI-XV asrlarda Hindiston

9-mavzu. XI-XVII asrlarda Xitoy

10-mavzu. Buyuk geografik kashfiyotlar

11-mavzu. XVI-XVII asr birinchi yarmida Angliya

12-mavzu. XVI-XVII asr birinchi yarmida Fransiya

13-mavzu. XVI-XVII asr birinchi yarmida xalqaro munosabatlar

14-mavzu. XV-XVI asrlarda Markazlashgan Rus davlati

15-mavzu. XVI-XVII asr birinchi yarmida Germaniya

(5-semestr)

1. Buyuk Britaniya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

2.Fransiya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

3.Germaniya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

4.Avstriya (Gabsburglar) imperiyasi yangi davrda:  tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

5.Italiya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

6.AQSH yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

7.Lotin Amerikasi yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

8.Rossiya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

9. Yangi davrda Yevropa mamlakatlarining xalqaro munosabatlari. 

10. Yaponiya yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

11.Xitoy yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

12.Hindiston yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

13.Eron va Afg‘oniston yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

14.Usmoniylar imperiyasi (Turkiya) yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

15. Afrika mamlakatlari yangi davrda: tarixiy rivojlanishning asosiy voqealari va jarayonlari.

IV. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar

Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:

1-mavzu: Qadimgi Misrning dini.

2-mavzu: Qadimgi Misrning jtimoiy tizimi.

3-mavzu: Qadimgi Xettlarni dini

4-mavzu: Qadimgi Mesopotamiyaning yozma manbalari.

5-mavzu: Qadimgi   Ossuriya madaniyati

6-mavzu: Qadimgi Eron iqtisodi

7-mavzu: Mil avv III-ming yillikda Old Osiyo

8-mavzu: Qadimgi Midiya

9-mavzu: Buddizm dini

10-mavzu: Qadimgi Elam davlati

11-mavzu: Qadimgi Eron madaniyati. Avesto

12-mavzu: Qadimgi Parfiya davlatini yuksalishi.

13-mavzu: Qadimgi Kushon davlati.

14-mavzu: Qadimgi Xitoy madaniyati

15-mavzu: Xunn davlati

16-mavzu: Qadimgi Yunonistonning arxeologik o‘rganish. G.Shliman va A.Evans faoliyati.

17-mavzu: Yunoniston tarixini o‘rganishda Gerodot va Fukidid asarlarini ahamiyati.

18-mavzu: Gomer dostonlari Iliada va Odisseya tarixiy manba sifatida o‘rganilishi.

19-mavzu: Krit va Miken davrida qadimgi Yunoniston sivilizatsiyasining o‘ziga xos xususiyatlari.

20-mavzu: Miloddan avvalgi XI-IX asrlarda Yunoniston.

21-mavzu: Miloddan avvalgi VIII-VI asrlarda Yunon madaniyati.

22-mavzu: Sparta polisini o‘ziga xos xususiyatlari.

23-mavzu: Peloponnes polislarida tiraniya tuzumi.

24-mavzu: Gerodotning   “Tarix” asari Yunon fors urushlari bo‘yicha manba sifatida ishlatilishi.

25-mavzu: Rim imperiyasining g‘arbiy va sharqiy imperiyalarga bo‘linishi, uning sabablari

26-mavzu: Sulla diktaturasi.Miloddan avvalgi  80-60-yillarda Rimning tashqi siyosati.

27-mavzu: So‘nggi Rim respublikasining davlat tizimining inqirrozi

28-mavzu: Yuliy Sezar siyosiy faoliyatining boshlanishi

29-mavzu: Qadimgi Rim madaniyati.

30- mavzu: Quldorlik sivilizatsiyalarini jahon tarixidagi o‘rni

31-mavzu: Rim imperiyasining g’arbiy va Sharqiy imperiyalarga bo’linishi, uning sabablari

32-mavzu: Varvar qabilalar, ularning istilolari.

33-mavzu: Varvar qirolliklari.

34-mavzu: XI-XV asrlarda shaharlar va hunarmandchilik sexlari.

35-mavzu: Yozma manbalarga tavsif.

36-mavzu: XI-XV asrlarda Fransiya dehqonlarining ahvoli.

37-mavzu: Jakeriya  qo’zgoloni.

38-mavzu: Yuz  yillik urush.

39-mavzu: Kaboshenlar  qo’zgoloni.

40-mavzu: Janna d’Ark Fransiya  milliy  qahramoni.

41-mavzu: Fransiya absolyutizmining xususiyati.

42-mavzu: Angliyada siyosiy  kurash.

43-mavzu: Erkinliklarning buyuk xartiyasi.

44-mavzu: Daxshatli sud kitobi.

45-mavzu: Uot Tayler qo’zgoloni.

46-mavzu: Yan  Gusning diniy,  ijtimoiy  va siyosiy  qarashlari.

47-mavzu: Tomas Monser ta’minoti.

48-mavzu: XVI-XVII asrlarda katolik cherkovi.

49-mavzu: Martin Lyuter ta’limoti.

50-mavzu: Erazm  Rotterdamskiy

51-mavzu: Utrext va Arras uniyasi.

52-mavzu: Qushma viloyatlar respublikasi.

53-mavzu: XVI-XVI asrlarda Gollandiyaning iqtisodiy rivojlanishi.

54-mavzu: O’rta asrlarda fan va texnika.

55-mavzu: XVI asrda Angliya madaniyati.

56-mavzu: G‘arbiy Yevropa mamlakatlarida -ma’rifatli absolyutizm‖ tuzumi va uning amaliy ko‘rinishi