Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti Milliy tadqiqot universiteti

   So‘nggi yillarda respublikamizda atrof muhit muhofazasi, cheklangan suv zaxiralari va yer resurslaridan samarali foydalanish, iqlim o‘zgarishi salbiy oqibatlarini yumshatish, qishloq xo‘jaligi yerlari biofondini tiklash, sho‘rlangan va eroziyaga uchragan maydonlarni qayta foydalanishga kiritish, ekotizimlar biologik xilma-xilligini saqlab qolish, “yashil energetika” va agrotexnologiyalar, transchegaraviy suv resurlaridan foydalanishning huquqiy mexanizmlarini yaratish kabi global muammolarni yechish uchun investitsiyalar va ilmiy tadqiqotlarni kengaytirish, raqamli texnologiyalarni keng joriy etish orqali ilmiy salohiyatni yangi bosqichga ko‘tarish hamda ishlanmalarni amaliyotda qo‘llashga qodir bo‘lgan muhandislarni tayyorlash masalalari ustuvor ahamiyat kasb etadi.

“Ekologiya va huquq” fakulteti O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 10 dekabrdagi PQ-42 “Iqtisodiyot tarmoqlari uchun muhandis kadrlarni tayyorlash tizimini innovatsiya va raqamlashtirish asosida tubdan takomillashtirish chora – tadbirlari to‘g‘risida” gi qarori, universitet Boshqaruv  Kengashi  yig'ilishining 2022-yil 10-iyundagi  3-son bayonida  belgilangan vazifalardan kelib chiqqan holda 2022 yil 30 dekabrda tashkil etildi.

Bugungi kunda fakultetda “Ekologiya va suv resurslarini boshqarish”, “Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt”, “O‘qitish nazariyasi va metodikasi” kabi mutaxassis chiqaruvchi va “Gumanitar fanlar”, “Jismoniy tarbiya va sport” ijtimoiy fanlar kafedralari mavjud bo‘lib, ekologiya va atrof-muhit muhofazasi, suv ta’minoti muhandislik tizimlari, yurisprudensiya (yer munosabatlari va transchegaraviy suv muammolari), sun’iy intellekt, dasturiy injenering hamda filologiya sohasida raqobatbardosh kadrlar tayyorlab kelmoqda.

Fakultet jamoasi ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish, iqlim o’zgarishi sharoitida atrof tabiiy muhitga salbiy ta’sirlarni o’rganish va maqbul yechimlarni ilmiy asoslash, chiqindilarni boshqarish, suv resurslarida oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish, suv resurslarini havzaviy boshqarish va tashkil etish, suv resurslarini boshqaruv faoliyatini takomilashtirish, ichimlik suv ta’minoti va kanalizatsiya, oqva suvlarni biologik tozalash mexanizmlarini takomillashtirish, sun’iy intellekt sohasidagi ish an’anaviy intellektual muammolarni hal qilish uchun kompyuter tizimlarini (o‘qitish, ekspert, konsalting, robot va boshqalar) loyihalash uchun usullar, vositalar va texnologiyalarni yaratish, axborotlarni yig‘ish, ishlov berish va uzatish, kompyuter va telekommunikatsiya tizimlari va tarmoqlarining dasturiy ta’minotini ishlab chiqish, yoshlarning intellektual salohiyati, ongu tafakkuri va dunyoqarashini yuksaltirish, mafkuraviy immunitetini mustahkamlash, vatanparvarlik, xalqqa muhabbat va sadoqat tuyg‘usi bilan yashaydigan barkamol avlodni tarbiyalash, ta’limning ilg‘or texnologiyalarini ishlab chiqish sohalarida ilmiy tadqiqot ishlari bilan shug’ullanadi.

Xalqaro hamkorlik aloqalari dunyoning rivojlangan yuqori reytingga ega bo‘lgan ta’lim muassasalari hamda ilmiy markazlari bilan birgalikda turli yo‘nalishlarda ilmiy faoliyat olib bormoqdalar:

• Kolorado shtati unversiteti (AQSH)
• Buyuk Petr nomidagi Sankt-Peterburg Politexnika Universiteti (Rossiya)
• Qozoq-Nemis universiteti (Qozog’iston)
• Venadagi Tabiiy resurslar va tabiiy fanlar Universiteti (Avstriya)
• Myunxen texnika universiteti (Germaniya)
• Leida universiteti (Ispaniya)
• Suvaysh kanali universiteti (Misr)
• Belikesir universiteti  (Turkiya)
• Sejong universiteti (Janubiy Koreya).

Hozirda fakultet yetakchi olimlari Yaponiyaning SATREPS ilmiy dasturi, Yevropa hamjamiyatining Horizon-2020 dasturi, Germaniyaning DAAD jamg‘armasi SDGnexus Network mavzusidagi Yevropa hamda Latin Amerikasidagi xamkorligida va “O‘zbekistonda suv resurslariga iqlim o‘zgarishini ta’siri hamda uning qishloq xo‘jaligi va gidroenergetika sohasidagi oqibatlarini baholash” mavzusidagi O‘zbekiston-Germaniya hamkorligidagi qo‘shma xalqaro ilmiy loyihalar ustida ilmiy izlanishlar olib borishmoqda.

Fakultet tarkibidagi kafedralar faoliyatining barcha yo‘nalishlari bo‘yicha maralliy va xalqaro turdosh ilmiy, oliy ta’lim, ishlab chiqarish va boshqaruv muassalari bilan o‘zaro manfaatli xamkorlik asosida ta’lim va ishlab chiqarish integratsiyasi faoliyatlari yo‘lga qo‘yilgan. Jumladan,

•  O‘zbekiston Respublikasi ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi;
• O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi;
• O`zbekiston Respublikasi Suv xo`jaligi vazirligi;
• O`zbekiston Respublikasi Suv xo`jaligi vazirligi Axborot resurs tahlil markazi;
• Toshkent shahar ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi boshqarmasi;
• Atrof muhit va tabiatni muhofaza qilish texnologiyalari ilmiy tadqiqot instituti;
•  “Toshkent shahar suv ta’minoti” MChJ lari va boshqalar

   1920 yilda Turkiston Davlat universitetining sakkizta fakulteti qatorida texnika fakulteti ham faoliyat boshlagan. Universitetning mashinashunoslik bo‘limi 1930 yilda O‘rta Osiyo qishloq xo‘jaligi institutining qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash fakultetiga aylantirilgan. Fakultet bazasida 1931 yili O‘rta Osiyo qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish instituti tuzilgan. 1934 yili 11-noyabrda mazkur institut Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish injenerlari institutiga (TIQXMMI) aylantirilgan. Uning tarkibida qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash fakultetining faoliyati ham yo‘lga qo‘yilgan. O‘sha yilning o‘zida fakultetda 401 ta talaba ta’lim olgan.

Hukumatning 2004 yil 3-sentyabrdagi 415 qaroriga asosan, fakultet Toshkent davlat agrar universiteti tarkibiga o‘tkazilgan. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 24-maydagi PQ-3003-sonli qaroriga asosan fakultet 2017 yil 2 sentyabrdan boshlab qayta TIQXMMI tarkibida faoliyat ko‘rsata boshlagan.

Fakultet rivoji va taraqqiyotiga akademik M.V.Sablikov, O‘zFA muxbir a’zosi G.A.Koshevnikov, xizmat ko‘rsatgan fan arboblari V.I.Lazunov, S.P.Po‘latov, professorlar G‘.SH.Zokirov, O.V.Lebedov, O.A.Karimov, M.I.Landsman, E.K.Baturin, A.I.Korsun, M.S.G‘aniev, R.D.Matchanov, SH.U.Yo‘ldoshev, A.X.Haydarov, F.K.Dadaboev va boshqalar katta hissa qo‘shgan. 2000 yilda fakultetga 17 yil davomida institutga rektorlik qilgan, yirik olim va davlat arbobi, professor Salim Po‘latov nomi berilgan.

Fakultetda turli yillarda professorlar M.V.Sablikov, E.K.Baturin, G.A.Koshevnikov, S.P.Po‘latov, M.I.Landsman, N.V.Sablikov, V.V.Bulkin, N.P.Polikutin, V.A.Ivanov, A.X.Haydarov, S.G.Muhammadjonov, V.V.Baydinger, B.F.Nazarov, A.I.Komilov, O.A.G‘anixo‘jaev, O‘.P.Umurzakov, X.N.Ibragimov, A.S.Sirojiddinov, E.T.Farmonovlar dekanlik qilgan. Hozirda fakultet dekani lavozimida Q.A.SHavazov faoliyat olib bormoqda.

O‘zbekiston Respublikasi prezidentining 2021 yil 10-dekabrdagi PQ-42-sonli bilan tasdiqlangan «Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti» milliy tadqiqot universitetini tashkil etish qaroriga muvofiq «Qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash» fakulteti faoliyat olib bormoqda.

Bugungi kunda fakultetda «Qishloq xo‘jaligi texnika va texnologiyalari», «Traktorlar va avtomobillar», «Muhandislik tizimlarni boshqarish» va «Umumtexnik fanlar» kafedralari faoliyat ko‘rsatib kelmoqda.

Fakultet professor-o‘qituvchilari xalqaro aloqalar bo‘yicha AQSH, Germaniya, Angliya, Yaponiya Rossiya, Xitoy, Belorussiya, Qozog‘iston kabi bir qancha chet mamlakatlarning oliy ta’lim muassalari, ilmiy muasssalari shuningdek, qishloq xo‘jaligi texnikalari ishlab chiqarish bo‘yicha mashxur «John Deere», «Keys», «Lemken», «Rosselmash» kompaniyalari bilan yaqindan xamkorlik o‘rnatgan va fakultetda bu kompaniyalarning maxsus o‘quv xonalari tashkil etilgan.

Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini mexanizatsiyalashda er, suv, yonilg‘i-energetika va moddiy-texnika resurslaridan samarali foydalangan holda qishloq xo‘jalik mahsulotlarini etishtirish va ishlab chiqarishda zamonaviy resurstejamkor mexanizatsiyalashgan texnologiyalar, texnika vositalarini ishlab chiqish, mahalliy ish sharoitidan kelib chiqib qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini mexanizatsiyalashtirish jarayonlari, qishloq xo‘jaligi mashinalari texnologik jarayonlari, agrotexnik tadbirlarning maqbul turini qo‘llash hamda qishloq xo‘jaligi texnikalaridan foydalanishda mexanizatsiyalashgan ishlab chiqarishni tashkil etish va boshqarish, mashina-traktor parklari faoliyatini strategik rivojlantirishda zamonaviy bilimlarni qo‘llash, zamonaviy axborot texnologiyalardan boshqaruvda foydalanish, ishlab chiqarish jarayonlari monitoringi va sifatini baholash usullari va mexanizmlarini ishlab chiqish bo‘yicha fakultetda “qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish”, “qishloq va suv xo‘jaligida texnik servis”, “qishloq xo‘jaligida innovatsion texnika va texnologiyalarni qo‘llash”, “qishloq xo‘jaligi maxsulotlarini saqlash va dastlabki qayta ishlash texnologiyasi (maxsulot turlari bo‘yicha)”, “metrologiya, standartlashtirish va maxsulot sifati menejmenti (tarmoqlar bo‘yicha)” va “kasb ta’limi (qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish)” bakalavirat yo‘nalishlari hamda “qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash” magistratura mutaxassisligi bo‘yicha kadrlar tayyorlanmoqda.

Sрuningdek, professor-o‘qituvchilar tomonidan ilmiy tadqiqot ishlarini amalga oshirishda mashina va jihozlarni yaratish, takomillashtirish va sinash, jihozlarni va materiallarni standartlashtirish bilan bog‘liq tadbirlarda ishtirok etish; dehqonchilik, chorvachilik va dastlabki qayta ishlash texnikalarini tadqiq qilishda yangi texnik vositalarni qo‘lla; ilmiy-tadqiqot institutlari va markazlari bilan xamkorlikda energetik vositalar, qishloq xo‘jaligi mashinalaridan foydalanishning zamonaviy usullari bo‘yicha ilmiy tadqiqot ishlarini amalga oshirish; mashina traktor agregatlarini boshqarishning zamonaviy usullari bo‘yicha mamlakatdagi va xorijiy davlatlarda qo‘llanilayotgan raqamli texnologiyalar, agregatlarni zamonaviy boshqarish usullarini o‘zlashtirish dasturlarini tahlil qilish va qo‘llash; namunaviy usullar bo‘yicha eksperimental tadqiqotlarni o‘tkazish va ularning natijalarini tahlil qilishda ishtirok etish, tadqiqot natijalari va ishlanmalarni ishlab chiqarishga tatbiq etish sog‘alarida ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshirib kelinmoqda.

Fakultet bitiruvchilari respublikamiz qishloq xo‘jaligini kompleks mexanizatsiyalashtirishga katta hissa qo‘shgan. Respublika hukumatining a’zolari, qator davlat va jamoat arboblari, konstruktor va olimlar etishib chiqishgan. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Mirziyoyev Shavkat Miromonovich 1976 – 1981 yillarda fakultetda tahsil olgan.

   Universitet tarixida o‘z  o‘rniga ega bo‘lgan “Qishloq xo‘jaligini elektrlashtirish va avtomatlashtirish” fakulteti 1961 yilda tashkil topgan bo‘lib, o‘z faoliyatini yangi bosqich sifatida qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini elektrlashtirish va texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish yo‘nalishida kadrlar tayyorlashdan boshlagan. 1978 yilda fakultet tarkibidan qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini avtomatlashtirish yo‘nalishi alohida fakultet sifatida ajralib chiqqan va uch yildan so‘ng 1981 yilda qishloq xo‘jaligini elektrlashtirish va avtomatlashtirish fakulteti bo‘lib qayta birlashgan. 2004 yil “Qishloq xo‘jaligini elektrlashtirish va avtomatlashtirish” va “Irrigatsiya va melioratsiya ishlarini mexanizatsiyalash” fakultetlari birlashtirilib, “Suv xo‘jaligini avtomatlashtirish va mexanizatsiyalash” fakulteti tashkil etilgan.  2017 yil O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 24 maydagi «Qishloq va suv xo‘jaligi tarmoqlari uchun muhandis-texnik kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ-3003-sonli qarori asosida Toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida «Qishloq va suv xo‘jaligini elektrlashtirish va avtomatlashtirish» fakulteti qayta tashkil etilib, uning tarkibiga Toshkent davlat agrar universitetining tegishli kafedralari, bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari va magistratura mutaxassisliklari kelib qo‘shilgan.  

2018 yil O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 8 maydagi “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutida oliy ma’lumotli kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3702-sonli qarori asosida fakultet nomi «Qishloq va suv xo‘jaligi energiya ta’minoti» deb nomlangan.  2022 yil O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 10 dekabrdagi “Iqtisodiyot tarmoqlari uchun muhandis kadrlarni tayyorlash tizimini innovatsiya va raqamlashtirish asosida tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-42-sonli qarori asosida Toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti universitetga aylandi va “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti deb nomlandi. Unga asosan fakultet nomi “Energitika” deb nomlandi. Ushbu fakultetning rivojlanishiga O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan fan va texnika arbobi, professor P.V.Baydyuk, taniqli professorlar S.M.Majidov, M.F.Zaripov, A.Radjabov, M.Ismoilov, X.M.Muratov. Sh.Muzafarov, A.J.Isakov, R.T.Gazieva va A.M.Usmanovlar, dotsentlar M.S.Mushkatin, V.I.Sokolov, I.P.Osika, A.D.Shishkin, M.M.Egamberdieva, M.Ibragimov, T.M.Bayzakov, A.D.Raxmatov va N.T.Toshpulatovlar katta o‘qituvchilar A.M.Pelipenko, E.D.Toshev, YU.A.Getman, S.X.Alievlar katta hissa qo‘shganlar. Turli vaqtlarda fakultetga I.A.Reynike, YU.S.Pershin, N.Z.Zakirov, N.K.Muqumbaev, B.Sh.Fayzullaev, A.Radjabov, M.Ismailov, X.M.Muratov, A.D.Raxmatov, M.E.Mamedshaxov, Sh.E.Begmatov, A.X.Voxidov, B.Shaymardonov, B.S.Mirzaev, A.R.Muratov va O.T.Axmedovlar rahbarlik qilgan. Bugungi kunda fakultetga texnika fanlari doktori, professor Abdusaid Jalilovich Isaqov rahbarlik qilmoqda. Fakultetda 1000 ga yaqin bakalavr va 100 ga yaqin magistrlar ta’lim olmoqda.

Fakultet O‘zR Fanlar Akademiyasining Energetika muammolari instituti, Yadro fizikasi ilmiy-tadqiqot instituti, Moskva Energetika instituti, Moskva Davlat Agroinjenerlik Universiteti, AQShning Nyu Meksiko shtat universiteti, Kaliforniya shtat universiteti, Chikago universiteti, Texas qishloq xo‘jaligi va mexanizatsiya universiteti, Buyuk Britaniyaning Oksford universiteti, Italiyaning Turin politexnika universitet, Polshaning Krakov texnologiya universiteti, Turkiya davlatining Karabuk universitetilari bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘ygan.  Fakultet bitiruvchilari elektroenergetika tizimlari, suv ta’minoti nasos stansiyalari, elektr ta’minot tizimlaridagi texnik vositalarning ekspluatatsiyasi, ta’mirlash, montaji, sozlash va servis xizmat ko‘rsatish, elektr energiyasini sotish, sarfini me’yorlash, energiya nazorati soxalarida, texnika va texnologiyalar importi va eksportini amalga oshiradigan injenerlik, texnikalar marketingi, texnika va texnologiyalar importi va eksporti kabi sohalarda faoliyat yuritishlari mumkin.  Fakultet tarkibidagi 4 ta kafedrada 60 nafardan ortiq professor-o‘qituvchilar, jumladan, 10 nafar fan doktori, professorlar va 35 nafar fan nomzodi, dotsentlar faoliyat yuritmoqda.  Fakultetda iqtidorli yoshlarni qo‘llab-quvvatlash, ularning bo‘sh vaqtlarini unumli o‘tkazish va Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalash ishlari keng yo‘lga qo‘yilgan. Fakultetda kafedralarning etakchi professor-o‘qituvchilari boshchiligida Ustoz-murabbiy tizimi joriy etilgan.

   Fakultet 1945-yilda Toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mehanizatsiyalash muhandislari instituti tarkibida “Yer tuzish” nomi bilan tashkil etilgan bo’lib, 2004-yildan “Yerdan foydalanish va yer kadastri”,  2018-yildan “Yer resurslarini boshqarish ” nomi bilan faoliyat koʻrsatgan. 2022 yildan “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mehanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universitetining “Yer resurslari va kadastr” fakulteti sifatida faoliyat ko’rsatib kelmoqda. Fakultet respublikada yer resurslarini boshqarish, yer tuzish, yer kadastri, geodeziya, geoinformatika, kartografiya va kadastr sohalari boʻyicha oliy ma’lumotli kadrlar tayyorlaydigan yetakchi maskan hisoblanadi.

Fakultet dastlab tashkil etilganda uning birinchi rahbari dotsent M.N.Maslov, keyinchalik esa professor P.K.Tatur, dotsentlar J.K.Baranov, V.S.Artamonov, A.N.Nazirov, A.T.Abdurazzoqov, professor A.Ramazonov, dotsent Q.Raxmonov, professor S.Avezbayev va dotsent Z.M.Muqimovlar va dotsent Sh.K. Narbayevlar yetakchilik qilishdilar. 2024 yildan buyon PhD, dotsent A.N. Inamov fakultetga rahbarlik qilib kelmoqda. Bugungi kunda fakultetda “Yer resurslarini bosqarish”, “Geodeziya va geoinformatika”, “Davlat kadastrlari”, “Tuproqshunoslik va dehqonchilik” va “Oliy matematika” kafedralari faoliyat koʻrsatmoqda. Kafedralarda respublikamiz ravnaqi uchun oʻzining munosib hissasini qoʻshayotgan olimlar va yetuk professorlar A.Chertovitskiy, S.Avezbayev, O.Ramazanov, A.Altiyev, Q.Rahmonov, B.Xudayarov, T.Ergashev, Sh.Salomov, dotsentlar, I.Musayev, A.Babajanov, O. Xaqberdiyev, Sh.Narbayev, X.Xayitov, S.Abduraxmonov, R.Oymatov, A.Inamov, O.Ruziqulova, Sh.Shakirov, Sh.Rahmonov Sh.Boboqulov, S.Ro’ziboyev, O’. Muxtorov, V.Vaxobov, N.Yuldashev, O.Kucharov, X.Komilova, F.To’rayev, R.Egamberdiyev, O.Sindarov, J.Xayitboyeva va boshqa malakali professor-oʻqituvchilar talabalarga bilim va taʼlim-tarbiya berishmoqdalar.

Fakultetda yer resurslarini bosjqarish, yer kadastri, yer tuzish,  geodeziya va kartografiya, geoinformatika va yerni masofadan zondlash yo’nalishlari boʻyicha ishlab chiqarish bilan uzviy aloqalarni yo'lga qoygan. Hamkor korxona va tashkilotlar bilan birgalikda talabalarga sifatli bilim berish, zamonaviy texnika va texnologiyalardan foydalangan holda o’quv mashg’ulotlari va o’quv amaliyotlarini tashkil etish  hamda professor-oʻqituvchilarning malakasini oshirish, fan-ta’lim-ishlab chiqarish integratsiyasini mustahkamlash, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 10-dekabrdagi “Iqtisodiyot tarmoqlari uchun muhandis kadrlarni tayyorlash tizimini innovatsiya va raqamlashtirish asosida tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-42-son qarorida belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlash maqsadida Suv xo’jaligi vazirligli, Qishloq x’jaligi vazirligi, “O’zdavyerloyiha” ilmiy-loyihalash instituti,  Iqtisidiyot va moliy vazirligi huzuridagi Kadastr agentligi, O’rmon xo’jaligi agentligi va uning tizimidagi korxona va tashkilotlar bilan samarali ishlar amalga oshirilmoqda.

   Gidromelioratsiya fakulteti 1923-yilda Turkiston Davlat universitetining texnika fakulteti tarkibida “Melioratsiya muhandisligi” mutaxassisligi bo‘yicha soha kadrlarini tayyorlash maqsadida tashkil etilgan. Fakultet tashkil etilgan ilk davrlarda 49 nafar professor-o‘qituvchilar 274 nafar talabalarga melioratsiya muhandisligi bo‘yicha bilim bera boshlagan. Gidromelioratsiya fakulteti tarixi universitetning tarixi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, 1934-yil 16-noyabrda «Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish injenerlari instituti» tarkibida faoliyat ko‘rsata boshlagan. Fakultetning tashkil etilishi, rivojlanishi, O‘rta Osiyo miqyosida nufuzli ilmiy markaz sifatida shakllanishida yetuk olimlar, yirik mutaxassislarning hissalari beqiyosdir. Ayniqsa V.D.Jurin, T.N.Qori-Niyozov, A.N.Gostunskiy, B.D.Korjavin, X.A.Axmedov, A.N.Askochenskiy, V.V.Poslavskiy, N.A.Yanishevskiy, V.F.Bulayevskiy, F.P.Morgunenkov, Ye.I.Zamarin, N.V.Makridin, S.T.Altunin, T.A.Kolpakovalarning sa’yi-harakatlari tufayli fakultet ilm-ta’lim yo‘nalishlarida yetakchilik qilgan. Bugungi kunda fakultet tarkibida «Gidravlika va gidroinformatika», «Gidrologiya va gidrogeologiya», «Irrigatsiya va melioratsiya», «Gidromeliorativ tizimlardan foydalanish», «Gidromeliorativ ishlarni mexanizatsiyalash», «Professional ta’lim», «Hayot faoliyati xavfsizligi», «Fizika va kimyo» kafedralari va «Ekogis» markazi faoliyati yo‘lga qo‘yilgan. Fakultetda kafedralar va markazlarning tajribali professor-o‘qituvchilari talabalar va magistrlar uchun zamonaviy talablar darajasida ilmiy tadqiqot va ta’lim jarayoni tashkil etilgan.

Fakultetda iqtisodiyot tarmoqlari,  xususan, O‘zbekiston Respublikasi suv xo‘jaligi, Qishloq xo‘jaligi va Ekologiya, atrof-muhit va iqlim o‘zgarishi vazirliklari va uning tasarrufidagi yetakchi tashkilotlar qatorida Netofim, Agrodrip, Ekodrip, Smart Solution kabi nufuzli xorijiy va mahalliy korxonalar ehtiyoji uchun «Suv xo‘jaligi va melioratsiya», «Suv xo‘jaligida innovatsion texnologiyalar va ulardan foydalanish», «Gidrologiya», «Meliorativ gidrogeologiya», «Professional ta’lim», «Suv xo‘jaligi va melioratsiya ishlarni  mexanizatsiyalashtirish», «Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi», «Materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyasi» ta’lim yo‘nalishlari bo‘yicha raqobatbardosh kadrlar tayyorlab kelimoqda. 2023-2024 o‘quv yilidan boshlab O‘zbekiston Respublika Prezidentining 10-dekabrdagi PQ-42 sonli qaroriga muvofiq «Aerokosmik texnologiyalar va barqaror rivojlanish» ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha kadrlar tayyorlash yo‘lga qo‘yildi. Ushbu ta’lim yo‘nalishlari bo‘yicha bugungi kunda 1200 nafardan ortiq talabalar zamonaviy sharoitda tahsil olmoqda.

Iqtidorli talabalarni aniqlash va ularning o‘quv-ilmiy faoliyatga keng jalb etish maqsadida fakultetda turli respublika va xalqaro miqyosda soha bo‘yicha turli tanlovlar va tadbirlar tashkil etilmoqda. Jumladan, oxirgi yillarda xalqaro tashkilotlar va loyihalar bilan hamkorlikda “Butunjahon suv kuni”ni respublika va xalqaro miqyosda tashkil etishga erishilmoqda. Iqtidorli talabalar bilan ishlash, ularning faoliyat samaradorligini oshirish borasidagi fakultet jamoasining sa’yi haratlari natijasida 10 dan ortiq prezident stipendiyasi, 30 dan ortiq Beruniy nomidagi davlat stipendiyasiga nomzodlar, 20 dan ortiq respublika fan olimpiadalari g‘oliblari, 100 dan  ortiq turli xalqaro va respublika miqyosidagi Startup va tanlov g‘oliblari tayyorlandi.    

Ta’lim sifatini oshirish hamda o‘quv materiallarini bugungi ilm-fan yutuqlarini boyitib borish maqsadida fakultetda keng ko‘lamdagi ilmiy-tadqiqot ishlari amalga oshirilmoqda. Jumladan, oxirgi yillarda Oliy ta’lim, Ilm-fan va innovatsiyalar hamda suv xo‘jaligi vazirligining ilmiy muammolari va buyurtmalari hamda hamkorlik shartnomalariga muvofiq Birlashgan Millatlar Tashkilotining barqaror rivojlanish maqsadlari doirasida  global iqlim o‘zgarishi  sharoitida suv resurslaridan samarali foydalanish,  sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yaxshilash, qishloq xo‘jaligi ekinlarining sug‘orish me’yori va rejimlarini geoinformatsion tizimlarga asoslangan holda tadqiq qilish, suv tejovchi texnologiyalarni loyihalash uchun dasturiy ta’minotini yaratish, suv omborlarining gidrologik rejimlarini takomillashtirish, ochiq o‘zanlar gidravlikasi va gidrologiyasi va sug‘orish tarmoqlarining gidravlik samaradorligi va ekspuatatsion ishonchliligini oshirish bo‘yicha 20,0 mlrd. so‘mdan ortiq fundamental, amaliy va konstruktorlik ishlari amalga oshirilib, bosqichma-bosqich o‘quv jarayoniga jalb etilmoqda.

Fakultetda xorijiy tajribani o‘rganish hamda xalqaro hamkorlikni rivojlantirish borasida keng ko‘lamdagi faoliyat yo‘lga qo‘yilgan. Oxirgi yillarda fakultet olimlarining samarali faoliyati natijasida AQSh, Yevropa mamlakatlari, MDH va Sharq mamlakatlarining nufuzli ilmiy tadqiqot institulari va universitetlari bilan keng qamrovli ilmiy, metodik hamda akademik mobillik yo‘nalishlarida umumiy qiymati 354030$ + 837990€  bo‘lgan 16 ta xalqaro tadqiqot va ta’lim grantlariga erishilgan. Xalqaro hamkorlik faoliyat ko‘lamini kengaytirish maqsadida fakultetda muntazam xalqaro ilmiy anjumanlar, seminar-treninglar hamda turli tanlovlar  o‘tkazib kelinmoqda. Shuningdek, o‘quv jarayoniga Xitoy, Turkiya, Slovakiya kabi davlatlarning nufuzli ilmiy tadqiqot institutlari va universitetlarining professor-o‘qituvchilari fakultet kafedralari o‘quv jarayoniga jalb etilgan.

Oxirgi yillarda BMTning taraqqiyot dasturlari, shuningdek, AQShning Lindsay va USAID, Isroilning Netofim, Koreaning K-Water, Xitoyning SuperMap va Xinjiang-Tianye va boshqa yirik xorijiy kompaniyalar va loyihalar bilan hamkorlikda o‘quv jarayonini takomillashtirish, moddiy-texnik bazani mustahkamlash hamda talabalar amaliyoti samaradorligini oshirishda salmoqli natijalarga erishilmoqda.

   1974 yilda Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash injenerlari institutining “Gidrotexnik inshootlar” fakulteti qoshida  “Suv xo‘jaligi iqtisodi va uni tashkil etish” yo‘nalishi ochildi. Bu yo‘nalish 1976 yilga borib mustaqil fakultetga aylantirildi.

Fakultet 2004 yildan “Suv xo‘jaligini boshqarish va uning iqtisodiyoti”, 2015 yildan “Suv xo‘jaligida menejment” fakulteti nomi bilan, O‘zbekiston Respublikasi prezidentining 2017 yil 24 maydagi PQ-3003 “Qishloq va suv xo‘jaligi tarmoqlari uchun muhandis-texnik kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari” to‘g‘risidagi qaroriga asosan, “Suv xo‘jaligini tashkil etish va boshqarish” fakulteti nomi bilan faoliyat ko‘rsatib keldi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 10.12.2021yil PQ-42-son "Iqtisodiyot tarmoqlari uchun muhandis kadrlarni tayyorlash tizimini innovatsiya va raqamlashtirish asosida tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi Qarori asosida “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti” Milliy tadqiqot universiteti tarkibida 2023 yil 1 fevraldan “Iqtisodiyot” fakulteti sifatida qayta nomlanib zamonaviy o‘quv va ilmiy-laboratoriya xonalari, yuqori malakali pedagog xodimlarning o‘quv va ilmiy, ilg‘or pedagogik faoliyatlari yo‘lga qo‘yilgan holatda samarali  faoliyatini amalga oshirib kelmoqda.

 Fakultetga biriktirilgan kafedralar qo‘yidagilardan iborat.

• Iqtisodiyot kafedrasi
• Buxgalteriya hisobi va audit kafedrasi
• Axborot texnologiyalari kafedrasi
• O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi

Ingliz tili kafedrasi

Fakultet qo‘yidagi ta’lim yo‘nalishlarida mutaxassis va kadrlarni tayyorlaydi:

• 60310100- Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo‘yicha)
• 60410100 - Buxgalteriya hisobi va audit (tarmoqlar bo‘yicha)
• 60410800-Statistika (tarmoqlar va sohalar bo‘yicha)
• 61010400 - Turizm (faoliyat yo‘nalishlari bo‘yicha)

Fakultetda 5 nafar professor, 34 nafar dotsent, 55 nafar katta o‘qituvchi va assistentlar faoliyat olib borishmoqda. Fakultet asosiy shtatdagi professor-o‘qituvchilarning ilmiy salohiyati 68 foizni tashkil etadi.

   1946 yilda birinchi ayol-irrigator T.A.Kolpakova tashabbusi bilan «Kichik va o‘rta gidroelektrostansiyalarni qurish» fakulteti tashkil etilgan va keyinchalik «Gidrotexnika qurilishi», «Daryodagi gidrotexnika inshootlari va GES qurilishi» fakulteti nomlari bilan faoliyat yuritgan. Institutning tashkiliy tuzilmasiga kiritilgan o‘zgartirishlarga mos holda 1991 yildan “Irrigatsiya injenerlari tayyorlash o‘quv-ilmiy markazi”da va 1996 yildan “Gidromelioratsiya” fakulteti tarkibida “Suv xo‘jaligi qurilishi” mutaxassisligi bo‘yicha kadrlar tayyorlangan. 2004 yildan fakultet «Irrigatsiya gidrotexnika inshootlarini qurish va ulardan foydalanish» nomi bilan, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015 yil 3 noyabrdagi “Qishloq va suv xo‘jaligi tarmoqlarini oliy ma’lumotli yuqori malakali kadrlar bilan ta’minlashni yanada takomillashtirish chora- tadbirlari to‘g‘risida” 311-sonli qaroriga asosan fakultet “Gidrotexnika inshootlarini qurish va ulardan foydalanish” nomi bilan faoliyat yuritdi. Toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 24 maydagi PQ-3003-sonli qaroriga binoan Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislari institutiga aylantirildi va fakultetga “Gidrotexnika qurilishi” nomi berildi. Respublikamiz va Sobiq Ittifoq Respublikalari xalq xo‘jaligi, shu jumladan suv xo‘jaligi qurilishi va energetika tizimi uchun fakultet 73 yillik faoliyati davrida 6000 ga yaqin, chet mamlakatlar uchun 100 dan ortiq malakali mutaxassislar tayyorlab berdi. Fakultet bitiruvchilari Sayano-Shushinsk, Bratsk, Toktog‘ul, Nurek, Ust-Ilimsk, Chorvoq GES lari, Andijon, Tolimarjon, Hisorak suv omborlari, Tuya-Mo‘yin, To‘polon gidrouzellari qurilishlarida ishlab-chiqarish amaliyotlarini o‘tishgan. Hozirda ular yuqorida keltirilgan ob’ektlarda va respublikamizning boshqa suv xo‘jaligi hamda energetika tizimi ob’ektlarida, yirik gidrotexnik inshootlarni ekspluatatsiya qilishda, havza boshqarmalarida, suv xo‘jaligi qurilishi tashkilotlarida, viloyatlar nasos stansiyalari boshqarmalarida faoliyat yuritishmoqda.